- Silny ból głowy i twarzy, któremu towarzyszy blokada nosa, wyciek z nosa czy upośledzenie węchu to najczęściej objaw ostrego zapalenia zatok przynosowych.
- Ból głowy od zatok bez kataru? Przyczyną powtarzających się dolegliwości mogą być też schorzenia neurologiczne, takie jak migrena czy napięciowe bóle głowy.
- Ile trwa ból głowy od zatok? Dolegliwości mogą utrzymywać się do 12 tygodni, choć zdecydowana większość chorych czuje znaczącą poprawę po kilku dniach.
- Leczenie bólu głowy od zatok może być prowadzone w domu i zwykle nie wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej.
Upłynnia gęstą i zalegającą wydzielinę. Udrożnia nos i zatoki. Spray z N-acetylocysteiną i hipertonicznym roztworem chlorku sodu.
Ból głowy i zatok. Co oznacza?
Charakterystyczny ból głowy od kataru najczęściej związany jest z ostrym zapaleniem zatok przynosowych. Jest to schorzenie występujące wyjątkowo często – szacuje się, że każdego roku dotyka ono od 4 do 8 milionów Polaków1. Wskazuje się jednak, że ból głowy i zatok związany jest głównie z ostrym zapaleniem zatok – w przebiegu przewlekłego zapalenia zatok występuje relatywnie rzadko, przeważnie w trakcie zaostrzeń choroby2.
Zatokowe bóle głowy stanowią niekiedy zagadkę diagnostyczną, szczególnie gdy obraz kliniczny jest niecharakterystyczny. Coraz częściej zaznacza się, że mogą być wywołane nie tylko problemami otolaryngologicznymi. Badania naukowe wskazują, że część osób zmagających się z nieprzyjemnymi dolegliwościami, cierpi w rzeczywistości z powodu migren bądź napięciowych bólów głowy3.
Silne, nawracające bóle głowy i zatok, zwłaszcza bez współwystępujących objawów zapalenia zatok, warto skonsultować ze specjalistą neurologiem, by wykluczyć ewentualne przyczyny neurologiczne.
Ból głowy przy zapaleniu zatok – przyczyny
Objawy bólu głowy od zatok związane są bezpośrednio ze zmianami zachodzącymi w zatokach przynosowych. Ból głowy w ostrym zapaleniu zatok jest wynikiem zatkania ich naturalnych ujść, co prowadzi do utrudnionego odpływu śluzu i gromadzenia się wydzieliny. Wzrost ciśnienia wewnątrz zatok, spowodowany przez zalegające płyny oraz towarzyszący obrzęk błony śluzowej, wywołuje uczucie rozpierania i bólu.
Charakterystyczne jest nasilenie dolegliwości przy zmianie pozycji głowy, np. przy pochylaniu. Proces zapalny dodatkowo stymuluje zakończenia nerwowe, potęgując dolegliwości bólowe w obszarze twarzy, czoła oraz okolic oczodołów.
Zapalenie zatok – ból głowy i inne objawy
Ból głowy i zatok kojarzony jest najczęściej z ostrym zapaleniem zatok. Nic w tym dziwnego – szacuje się, że w przebiegu tego schorzenia aż 74,5-77% chorych osób odczuwa uczucie bólu i rozpierania w obrębie twarzoczaszki, a 63,3% chorych boryka się z bólami głowy4.
Zapalenie zatok najczęściej wywołane jest przez wirusy (najczęściej rinowirusy, koronawirusy, wirusy RS, grypy i paragrypy2). Etiologia bakteryjna jest rzadka – wówczas za infekcję w 80% przypadków odpowiadają bakterie z gatunku Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae2.
Do najczęstszych objawów ostrego zapalenia zatok, oprócz zatokowego bólu głowy, zalicza się również:
- upośledzenie drożności jamy nosowej,
- wyciek podbarwionej wydzieliny z jamy nosowej,
- upośledzenie węchu.
Ból głowy od zatok bez kataru
Objawy bólu głowy i zatok, bez kataru, niedrożności nosa i upośledzenia węchu może świadczyć o innej przyczynie niż zapalenie zatok. W przypadku silnych dolegliwości bólowych bądź nawracania bólu zaleca się konsultację u lekarza celem rozpoczęcia dalszej diagnostyki.
Ból głowy od zatok – ile trwa?
Ostre zapalenie zatok przynosowych może trwać do 12 tygodni, z okresami wolnymi od objawów2. W tym czasie zatokowy ból głowy i uczucie rozpierania czaszki mogą się utrzymywać z różnym natężeniem.
W większości przypadków znaczącą poprawę obserwuje się jednak już po 48 godzinach, a choroba ustępuje samoistnie zwykle w ciągu 7-10 dni5. Dłuższe utrzymywanie się silnego, kłującego bólu głowy, zwłaszcza ze współtowarzyszącymi objawami, stanowi wskazanie do konsultacji u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
Ból głowy od zatok – co robić?
Z uwagi na fakt, że zdecydowana większość przypadków zapalenia zatok wynika z infekcji wirusowych, leczenie tej choroby ma charakter objawowy. Przyjmowanie antybiotyków jest przeciwwskazane – nie skracają one długości choroby, ani nie redukują jej objawów2. Silny ból głowy od zatok oraz inne symptomy choroby można jednak z powodzeniem łagodzić, używając w tym celu leków przeciwbólowych, a także leków obkurczających obrzękniętą błonę śluzową zatok i nosa. Pomocne są również zabiegi płukania nosa, nebulizacji, jak i elementy fitoterapii.
Jak leczyć ból głowy od zatok?
Jak się pozbyć bólu głowy od zatok? W przypadku intensywnych dolegliwości warto sięgnąć po leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol czy ibuprofen. Uzupełnieniem terapii może być zastosowanie jednego z leków obkurczających naczynia błony śluzowej nosa i zatok, np.: efedryny, pseudoefedryny, fenylefryny, ksylometazoliny, oksymetazoliny.
Leki obkurczające śluzówkę nosa i zatok występują zarówno w formie preparatów doustnych, jak i preparatów do stosowania miejscowego. Należy pamiętać, że powinny być one stosowane wyłącznie doraźnie, nie dłużej niż 5 dni5.
Ulgę w bólu głowy od kataru może przynieść też zabieg płukania zatok. W sprzedaży dostępne są preparaty chlorku sodu, przeznaczone do rozrobienia z wodą, przy pomocy których można uzyskać roztwór izotoniczny (0,9% NaCl) lub hipertoniczny (1,5-3% NaCl). W leczeniu ostrego zapalenia zatok przynosowych lepiej sprawdzają się roztwory hipertoniczne, które upłynniają gęstą wydzielinę i zmniejszają obrzęk błon śluzowych, a tym samym udrażniają zatkany nos i zatoki.
W łagodzeniu bólu głowy od zatok pomocne są także preparaty miejscowe w formie sprayów do nosa. Zwykle zawierają one wodę morską lub hipertoniczny roztwór chlorku sodu, a także substancje aktywne, takie jak:
- N-acetylocysteina– upłynnia zalegającą wydzielinę, pomagając w udrożnieniu nosa i zatok,
- ektoina – delikatnie nawilża i obkurcza śluzówkę nosa i zatok, a także wykazuje działanie przeciwzapalne.
Upłynnia gęstą i zalegającą wydzielinę. Udrożnia nos i zatoki. Spray z N-acetylocysteiną i hipertoni...
Lekko hipertoniczny spray do nosa z ektoiną na alergię
Hipertoniczny spray do nosa z ektoiną. Łagodzi stany zapalne podrażnionej śluzówki nosa i zatok, udr...
Spray do nosa – woda morska z ektoiną w formie delikatnej mgiełki. Oczyszcza jamę nosową i ułatwia s...
Nawilża śluzówkę nosową.
Krople do nosa z koloidem srebra, który działa przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie.
Silny ból głowy od zatok – kiedy udać się po pomoc?
Ostre zapalenie zatok przynosowych w większości przypadków może być leczone objawowo w domu pacjenta i nie wymaga konsultacji lekarskiej. Istnieją jednak sytuacje, które wskazują na rozwój niebezpiecznych powikłań choroby.
Należy pilnie poszukać pomocy medycznej w przypadku zaobserwowania objawów alarmowych, takich jak:
- obrzęk i zaczerwienienie powiek,
- przemieszczenie gałki ocznej,
- zaburzenia ruchomości gałki ocznej,
- podwójne widzenie,
- pogorszenie ostrości wzroku,
- silny jedno- lub obustronny ból okolicy czołowej,
- obrzęk tkanek miękkich w okolicy czołowej,
- objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
- ogniskowe objawy neurologiczne,
- zaburzenia świadomości4.
Ból głowy od zatok FAQ
Co oznacza ból głowy po płukaniu zatok? Ile trwa ból głowy po operacji zatok? Zagadnienie zatokowych bólów głowy budzi wiele pytań i wątpliwości. W dziale FAQ (z ang. Frequently Asked Question) odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania związane z tym tematem.
Jak się pozbyć bólu głowy od zatok?
Leczenie bólu głowy i zatok jest głównie objawowe i opiera się na przyjmowaniu leków przeciwbólowych – paracetamolu lub leków z grupy NLPZ. Korzystne może być też zastosowanie leków obkurczających obrzękniętą błonę śluzową. Silny ból głowy od zatok można również zredukować, wykonując zabieg płukania nosa roztworem soli fizjologicznej.
Skąd się bierze ból głowy od kataru?
Ból głowy od kataru związany jest z zatkaniem ujść zatok przynosowych przez gęstą, zalegającą wydzielinę. W związku z tą sytuacją wewnątrz zatok dochodzi do wzrostu ciśnienia, co może wywoływać charakterystyczne uczucie rozpierania i bólu. Zatokowy ból głowy potęgowany jest ponadto przez toczący się proces zapalny oraz obrzęk błony śluzowej.
Co oznacza ból głowy po płukaniu zatok?
Ból głowy po płukaniu zatok może być spowodowany kilkoma czynnikami. Najczęściej wynika z mechanicznego podrażnienia błony śluzowej lub czasowego wzrostu ciśnienia w zatokach spowodowanego obecnością płynu. U osób z wrażliwymi zatokami może pojawić się przejściowy dyskomfort, zwłaszcza jeśli płukanie wykonano nieprawidłowo lub z użyciem roztworu o nieodpowiednim stężeniu. Ból ten zwykle jest krótkotrwały i ustępuje samoistnie. Jeśli jednak utrzymuje się dłużej, może świadczyć o zaostrzeniu stanu zapalnego lub innej patologii i wymaga konsultacji z lekarzem.
Źródła:
- Jurkiewicz D, Hassmann-Poznańska E, Kaźmierczak H et al. Zastosowanie liofilizowanego wyciągu z bulw Cyclamen europaeum w leczeniu zapalenia zatok przynosowych.. Otolaryngol Pol. (2016);70(1).
- Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C., Hellings P.W., Kern R. et al.: European PositionPaper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020. Rhinology, 2020; 50(29): 1–464.
- Straburzyński M, Gryglas-Dworak A, Nowaczewska M, Brożek-Mądry E, Martelletti P. Etiology of 'Sinus Headache’-Moving the Focus from Rhinology to Neurology. A Systematic Review. Brain Sci. 2021 Jan 9;11(1):79.
- Arcimowicz M, Niemczyk K. EPOS2020: co nowego dla lekarza praktyka?. Pol Otorhino Rev. (2020);9(2):7-17.
- Świerczyńska-Krępa M, Świerczyński Z, Mejza F,. Zapalenie zatok przynosowych. In: Gajewski P, Jaeschke R. ed. Interna Szczeklika 2023. 14th ed. Medycyna Praktyczna, Kraków 2023.