- Gluten to mieszanina białek roślinnych obecnych w zbożach takich jak pszenica, jęczmień i żyto.
- Celiakia jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, w której spożycie glutenu powoduje uszkodzenie błony śluzowej jelita cienkiego, prowadząc do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych.
- Dieta stanowi jedyną metodę leczenia celiakii.
- Alergia na gluten to reakcja alergiczna, objawiająca się najczęściej wysypką, obrzękiem czy trudnościami w oddychaniu.
- Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten występuje u osób bez celiakii i alergii, wywołując objawy ustępujące po zastosowaniu diety bezglutenowej.
- Szukasz najlepszej diety? Sprawdź podpowiedzi ekspertów na Zdrowych Rozwiązaniach >>>
Wspomaga optymalny rozkład węglowodanów, tłuszczów i białek przyjmowanych w pożywieniu. Zawiera kompleks enzymów trawiennych oraz naturalne ekstrakty roślinne (koper, papaja).
Czym jest gluten?
Gluten to białko występujące w zbożach takich jak pszenica, jęczmień i żyto (a dokładniej jego komponenty: gliadyna, hordeina i sekalina). Białko to nadaje wypiekom elastyczność, co pozwala na jego rozciąganie i formowanie i jest odpowiedzialne za strukturę np. pieczywa.
Czym jest celiakia?
Celiakia to autoimmunizacyjna, przewlekła choroba układowa, która może ujawnić się w każdym wieku u osób z genotypem HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8. U tych osób spożywanie glutenu prowadzi do aktywowania procesów autoimmunizacyjnych, które doprowadzają do produkcji swoistych przeciwciał i zmian histopatologicznych w jelicie cienkim. Przyczyny rozwoju celiakii nie są do końca poznane. Jest to choroba, która w znacznym stopniu jest dziedziczona genetycznie. Szacuje się, że dotyczy aż 20% krewnych pierwszego stopnia pacjentów z celiakią.
Celiakia objawy
Objawy celiakii (choroby trzewnej) są bardzo szerokie i dotyczą wielu układów i organów. Zauważono, że obraz celiakii zmienia się z wiekiem. W pierwszych latach życia obserwuje się klasyczną postać choroby, a objawy nietypowe czy postać bezobjawowa występuje w późniejszym wieku. Dlatego objawy celiakii u dorosłych i objawy celiakii u dzieci mogą wyglądać nieco inaczej.
Objawy celiakii u dzieci
Objawy celiakii u dzieci często manifestują się jako:
- zaburzenia wzrostu,
- drażliwość,
- bóle brzucha,
- wymioty,
- opóźnienie w dojrzewaniu.
Objawy celiakii u dorosłych
Warto zauważyć, że objawy celiakii u dorosłego mogą być mniej oczywiste niż u dzieci, co znacząco utrudnia diagnostykę.
Do klasycznych objawów celiakii zalicza się:
- przewlekłą biegunkę,
- biegunkę tłuszczową,
- zaparcia,
- wzdęcia,
- wymioty,
- bóle brzucha,
- brak apetytu,
- spadek i niedobór masy ciała,
- obrzęki,
- zmęczenie,
- drażliwość.
Wśród nietypowych objawów celiakii możemy natomiast wyróżnić m.in. występowanie:
- niedokrwistości z niedoboru żelaza,
- osteopenii, osteoporozy,
- opóźnienia wzrostu,
- nieprawidłowych wyników „wątrobowych” w badaniach laboratoryjnych,
- bezpłodności,
- bólu kości, złamań, zapaleń stawów,
- nawracających aft w jamie ustnej,
- refluksu żołądkowo-przełykowego,
- opryszczkowego zapalenia skóry.
Celiakia diagnostyka
Diagnostyka celiakii opiera się na połączeniu objawów klinicznych, badań serologicznych, genetycznych oraz – jeśli to konieczne – histopatologicznych. Podstawowym badaniem w diagnostyce celiakii jest oznaczenie stężenia przeciwciał przeciw tkankowej transglutaminazie (anty-tTG) oraz całkowitego stężenia IgA. Do badań genetycznych zaliczamy badanie haplotypów HLA-DQ2 i HLA-DQ8. W diagnostyce celiakii stosuje się również biopsję jelita cienkiego.
Celiakia leczenie
Jedyną metodą leczenia celiakii jest ścisłe stosowanie diety bezglutenowej przez całe życie. Niespożywanie glutenu przyczynia się do stopniowego wycofywania się zmian zanikowych w jelicie oraz obniżenia ilości autoprzeciwciał.
Nieleczona celiakia prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych, które wynikają m.in. z uszkodzenia kosmków jelitowych, co zaburza wchłanianie składników odżywczych. Skutkuje to niedoborami witamin i minerałów, takimi jak żelazo, wapń czy witaminy z grupy B, co może prowadzić do anemii, osteoporozy oraz zaburzeń neurologicznych. Ponadto zwiększa się ryzyko rozwoju innych chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1. czy choroby tarczycy, a także nowotworów układu pokarmowego. Mogą wystąpić problemy hormonalne i rozrodcze, w tym obniżona płodność i nieregularne cykle menstruacyjne. Nieleczona choroba trzewna może również powodować zaburzenia neurologiczne, takie jak neuropatie czy migreny oraz problemy skórne, jak opryszczkowe zapalenie skóry. Dlatego bardzo ważne jest stosowanie ścisłej diety bezglutenowej, aby zapobiec tym powikłaniom i umożliwić regenerację jelit.
Uczulenie (alergia) na gluten
Uczulenie na gluten to potoczne określenie dotyczące alergii na gluten – reakcji immunologicznej organizmu, która może prowadzić do wystąpienia objawów alergicznych.
Zdecydowaną większość białek obecnych glutenie stanowi gliadyna, która jest najczęściej wywołującym alergie składnikiem, a jej najwyższa zawartość występuje w pszenicy. W przypadku jęczmienia najważniejszym białkiem o właściwościach alergizujących jest hordeina, a w życie – sekalina.
Alergia na gluten objawy
Uczulenie na gluten to reakcja alergiczna organizmu na białka glutenu obecne w zbożach takich jak pszenica, jęczmień i żyto, objawiająca się symptomami alergii pokarmowej, takimi jak objawy skórne: wysypka, świąd, a także obrzęk, trudności w oddychaniu czy nawet anafilaksja po spożyciu produktów zawierających gluten.
Uczulenie na gluten diagnostyka
Diagnostyka alergii opiera się na stosowaniu testów skórnych, pomiaru stężenia przeciwciał IgE we krwi czy stosowaniu prób prowokacyjnych.
Uczulenie na gluten leczenie
Leczenie alergii na gluten polega przede wszystkim na eliminacji z diety produktów zawierających gluten. Ważne jest dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych i unikanie potencjalnych źródeł ukrytego glutenu. W przypadku wystąpienia objawów alergii mogą być stosowane leki przeciwhistaminowe w celu złagodzenia objawów.
Nietolerancja glutenu (nieceliakalna nadwrażliwość na gluten)
Nietolerancja glutenu, znana również jako nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, to stan, w którym obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego lub objawy pozajelitowe, związane ze spożyciem glutenu w diecie u osób, u których wykluczono celiakię lub alergię na gluten. Objawy te ustępują jednak po zastosowaniu diety bezglutenowej oraz obserwuje się ich ponowny nawrót po ponownym wprowadzeniu glutenu do diety. Diagnostyka nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten opiera się zatem na wykluczeniu innych przyczyn, a objawy są podobne, do tych, które obserwuje się przy celiakii. Często jednak przy nietolerancji glutenu obserwuje się objawy bardziej ogólne, które nie dotyczą przewodu pokarmowego – np. zmęczenie, objawy skórne, bóle stawów, drętwienie kończyn, anemia. Objawy nietolerancji glutenu u osób dorosłych mogą również obejmować: bóle głowy, wahania nastroju czy problemy z koncentracją.
Celiakia, nietolerancja glutenu czy uczulenie na gluten? Podsumowanie
Rozróżnienie celiakii, nietolerancji glutenu i uczulenia na gluten jest bardzo istotne dla wdrożenia odpowiedniego sposobu leczenia. Jeśli doświadczasz niepokojących objawów po spożyciu produktów zawierających gluten, skonsultuj się z lekarzem, który przeprowadzi odpowiednie badania i wdroży dopasowane leczenie.
Wczesna diagnostyka celiakii, nietolerancji glutenu czy alergii pozwala na szybkie wdrożenie odpowiedniej diety, co będzie prowadziło do poprawy jakości życia.
Wsparcie układu odpornościowego, odbudowy mikroflory jelitowej oraz regeneracji nabłonka jelitowego dzięki składnikom pochodzenia naturalnego. Zawiera nukleotydy, fukoidan, cy...
Źródła:
- Dieta bezglutenowa – co wybrać? Red. Kunachowicz, Hanna. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2015.
- Husby S, Koletzko S, Korponay-Szabó I, et al. European Society Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition guidelines for diagnosing coeliac disease 2020. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2020;70(1):141-56.