- Krztusiec to choroba, która powraca i coraz częściej dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych.
- Do jej charakterystycznych objawów należą intensywne, napadowe ataki kaszlu, choć początkowo przebiega łagodnie i może być mylona z przeziębieniem.
- Choroba jest wysoce zaraźliwa, a szczepienia, choć skuteczne, wymagają dawek przypominających co około 10 lat.
- Szybkie rozpoznanie i leczenie antybiotykami może ograniczyć rozprzestrzenianie się krztuśca oraz zmniejszyć ryzyko późniejszych powikłań.
- Więcej podpowiedzi dotyczących zdrowia znajdziesz już teraz na stronie głównej naszego portalu >>>
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli. Wskazany jest w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu.
Z jakiego powodu czarny kaszel co jakiś czas powraca?
Czarny kaszel (obecnie nazywany częściej krztuścem, ale znany też pod nazwą koklusz) cyklicznie powraca, ponieważ odporność po szczepieniu z czasem słabnie. Organizm nie zyskuje ochrony na całe życie, co sprawia, że dorośli mogą znów zachorować. Ponadto wiele osób ulega modom na teorie spiskowe i nie szczepi ani siebie, ani swoich dzieci.
Bakteria wywołująca tę chorobę jest też bardzo zaraźliwa, co ułatwia jej rozprzestrzenianie się. W rezultacie tworzą się luki w odporności populacyjnej – choroba szybko znajduje nowych gospodarzy, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.
Szczepionka na pałeczkę Bordetella pertussis wywołującą krztusiec jest dostępna od ponad 60 lat, jednak choroba ta nadal stanowi istotny problem w wielu krajach. Od połowy lat 90. obserwuje się stały wzrost zachorowalności na tę chorobę. Zwiększa się także liczba hospitalizacji oraz umieralność wśród noworodków i niemowląt.
Istnieje kilka czynników odpowiedzialnych za taki stan rzeczy, a jednym z ważniejszych jest spadek wskaźników szczepień w populacji. Dane z 2022 roku pokazują, że aż 15% dzieci w wieku 3 lat nie przeszło pełnego schematu szczepienia na krztusiec.
Główną przyczyną niechęci rodziców są rozpowszechniane w internecie (głównie w mediach społecznościowych) tzw. fake newsy, czyli nieprawdziwe, przekłamane informacje na tematy związane ze zdrowiem i szczepieniami. Dlatego warto polegać na rzetelnych źródłach, które dostarczają wiedzę zgodną z EBM, czyli medycyną opartą na faktach
– opisuje Aleksandra Drążkiewicz, farmaceutka.
Czarny kaszel w Polsce 2024
Czarny kaszel w Polsce rozprzestrzenia się bardzo szybko. Ile osób w Polsce choruje na krztusiec? W roku 2024 – od stycznia do końca października – odnotowano 23 783 zachorowania – wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny1. Dla porównania: w analogicznym okresie ubiegłego roku (2023) w całej Polsce było tylko 687 przypadków krztuśca.
Krztusiec szczepienie – czy na czarny kaszel można się zaszczepić?
Dobra wiadomość jest taka, że na krztusiec można się zaszczepić. Szczepionka przeciwko tej chorobie jest dostępna i skuteczna, choć jej działanie słabnie z czasem. Dlatego zaleca się dawki przypominające, co około 10 lat, szczególnie dla dorosłych i osób starszych.
Szczepienie na krztusiec jest częścią obowiązkowego programu szczepień dla dzieci w Polsce. Dzięki temu znaczna część młodych ludzi jest chroniona przed ciężkim przebiegiem choroby. Dla dorosłych szczepienie nie jest obowiązkowe, ale warto je rozważyć, zwłaszcza gdy pracuje się z dziećmi, osobami starszymi, ma się zaburzenia odporności lub przyjmuje się leki immunosupresyjne. Regularne szczepienia pomagają ograniczyć rozprzestrzenianie się krztuśca. To jedna z najskuteczniejszych metod ochrony przed tą groźną chorobą.
Krztusiec – objawy u dorosłych
Co w sytuacji, jeśli osoba jednak się nie zaszczepiła? Krztusiec u dorosłych może mieć nietypowy przebieg, co utrudnia jego rozpoznanie. Choroba zaczyna się zwykle od objawów podobnych do przeziębienia: kataru, bólu gardła i kaszlu, a taki stan może utrzymywać się przez ok. 1-2 tygodnie. Niekoniecznie pierwszym skojarzeniem, nawet dla wielu lekarzy, będzie to konkretne zakażenie.
Z czasem jednak kaszel staje się coraz bardziej intensywny, napadowy i powoduje silne duszności. Czym się wyróżnia? Charakterystyczne w tym przypadku są napady kaszlu zakończone głośnym wdechem. Pod koniec takiego napadu chory może odkrztusić niewielką ilość lepkiej wydzieliny.
U dorosłych objawy są zwykle łagodniejsze niż u dzieci, ale nadal mogą prowadzić do powikłań, takich jak zapalenie płuc. Krztusiec u osób dorosłych bywa niebezpieczny, szczególnie dla osób starszych i z obniżoną odpornością. Faza napadowa choroby trwa zwykle od 4. do 6. tygodni, jednak powrót do pełni zdrowia może zająć nawet 4 miesiące.
Krztusiec – objawy u dzieci
Krztusiec u dzieci również zaczyna się od łagodnych objawów przypominających przeziębienie. Po kilku dniach pojawiają się intensywne, nietypowe napady kaszlu, które mogą prowadzić do duszności, a nawet wymiotów.
U najmłodszych dzieci choroba jest szczególnie niebezpieczna i może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak zapalenie płuc czy bezdech.
Krztusiec u dzieci może mieć cięższy przebieg niż u osób dorosłych. Napady kaszlu często kończą się świstem krtaniowym, który bywa nazywany pianiem koguta. Czasem na twarzy występuje obrzęk i zasinienie wywołane intensywnością kaszlu. Dodatkowo u noworodków i małych dzieci mogą pojawić się bezdech i drgawki.
Niezależnie od wieku krztusiec mocno wyczerpuje organizm. Nawet po zakończeniu okresu napadowego kaszlu objaw ten nie ustępuje od razu. Zamiast tego wycisza się stopniowo, jednak czynniki takie jak wysiłek czy suche powietrze mogą go z powrotem nasilić
– wyjaśnia farmaceutka, Aleksandra Drążkiewicz.
Krztusiec – szybkie rozpoznawanie objawów
Wczesne rozpoznanie krztuśca jest kluczowe, aby uniknąć powikłań i chronić innych przed zakażeniem. Choroba może rozwijać się skrycie, początkowo przypominając zwykłe przeziębienie, co utrudnia jej identyfikację. Szybka diagnoza pozwala natomiast na wdrożenie antybiotykoterapii, która skraca czas zakaźności i łagodzi przebieg infekcji. Jeśli masz uporczywy, napadowy kaszel lub obserwujesz podobne objawy u dziecka, warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym mniejsze ryzyko ciężkich powikłań i rozprzestrzenienia się choroby.
Powikłania, jakie mogą rozwinąć się w wyniku krztuśca, to m.in.:
- zapalenie płuc – wtórne zakażenie bakteryjne,
- obrzęk mózgu,
- krwawienie wewnątrzczaszkowe,
- encefalopatia mózgowa wynikająca z niedotlenienia – czasem dochodzi do trwałych uszkodzeń, których następstwem jest np. głuchota, padaczka czy upośledzenie umysłowe,
- przepuklina,
- wylewy podspojówkowe,
- złamania żeber,
- naderwanie wędzidełka języka.
Ich największe ryzyko występuje u niemowląt, zwłaszcza poniżej 6. miesiąca życia, a także pacjentów z chorobami przewlekłymi. Pamiętajmy, że szczepienia łagodzą przebieg choroby oraz zmniejszają prawdopodobieństwo rozwoju powikłań. Ważne jest także budowanie odporności populacyjnej, która chroni także te osoby, które nie mogą się zaszczepić.
Krztusiec – co musisz o nim wiedzieć?
Czarny kaszel, mimo rozwoju medycyny, nadal stanowi poważne zagrożenie, szczególnie dla osób o obniżonej odporności oraz małych dzieci. Dlatego tak istotna jest profilaktyka – regularne szczepienia, szczególnie przypominające, oraz szybkie rozpoznawanie objawów.
Wiesz już, że w razie podejrzenia, że Ty, lub członek Twojej rodziny chorujecie na krztusiec, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Zanim jednak choroba zostanie potwierdzona, na suchy uporczywy kaszel warto stosować preparaty zawierające sprawdzone substancje, takie jak:
- lewodropropizyna,
- wyciąg z porostu islandzkiego,
- wyciąg z chrząstnicy kędzierzawej,
- sól fizjologiczna z dodatkiem ektoiny i kwasu hialuronowego do inhalacji.
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i...
Pierwszy oryginalny syrop z porostu islandzkiego. Skutecznie łagodzi suchy kaszel.
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalny...
Pastylki do ssania polecane przy dolegliwościach związanych z podrażnieniem błony śluzowej gardła, j...
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i...
Przeznaczony do nebulizacji w celu poprawienia komfortu oddychania. Intensywnie nawilża.
Pastylki wspomagające leczenie stanów zapalnych gardła spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wir...
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu.
Rozrzedza śluz, zmniejsza stan zapalny i poprawia drożność dróg oddechowych.
Spray wspomagający leczenie stanów zapalnych gardła, spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wirus...
Znosi uczucie suchości gardła i jamy ustnej niezależnie od przyczyny ich powstania.
Spray do gardła z ektoiną, wspomaga leczenie stanów zapalnych gardła wywołanych przez infekcje bakte...
Pastylki na gardło z ektoiną. Ectossin łagodzi, regeneruje, nawilża i chroni gardło.
Pastylki wspomagające leczenie stanów zapalnych gardła spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wir...
Źródła:
- Meldunki Epidemiologiczne NIZP-PZH | ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII CHORÓB ZAKAŹNYCH I NADZORU Pracownia Monitorowania i Analizy Sytuacji Epidemiologicznej https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
- Gajewski P. (red.) Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.
- Szczepionka przeciw krztuścowi | Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny – Państwowy Instytut Badawczy https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/krztusiec/ [dostęp 26.11.2024].