- Na przewlekłą chorobę nerek choruje nawet 4,2 mln Polaków – to choroba cywilizacyjna.
- PChN może rozwijać się bezobjawowo i często zostaje wykryta przypadkowo.
- Dieta ubogobiałkowa na chore nerki może spowolnić rozwój choroby i poprawić jakość życia.
- Dieta PLADO to dieta na chore nerki, która oparta jest głównie na produktach roślinnych i ograniczonej podaży białka.
- PLADO przeznaczona jest dla osób z PChN (stadium 3–5) niewymagających jeszcze dializ.
- Dieta PLADO na chore nerki powinna być prowadzona pod okiem dietetyka, w ramach kompleksowej opieki nefrologicznej.
Jak rozpoznać przewlekłą chorobę nerek?
Przewlekła choroba nerek (PChN) to jedno z najczęstszych przewlekłych schorzeń w Polsce – zaraz po nadciśnieniu tętniczym. Mimo że stosunkowo łatwo ją zdiagnozować, często przez długi czas pozostaje niezauważona.
W Polsce z PChN żyje około 4,2 miliona osób, ale zbyt wielu pacjentów trafia do nefrologa zbyt późno. U wielu pacjentów choroba wykrywana jest przypadkowo, np. podczas rutynowych badań krwi lub moczu.
PChN rozpoznaje się, gdy nieprawidłowości w budowie lub czynności nerek utrzymują się przez ponad 3 miesiące.
Do objawów uszkodzenia nerek zalicza się m.in.:
- obecność albuminurii,
- zmiany w osadzie moczu,
- zaburzenia funkcji cewek nerkowych,
- nieprawidłowości strukturalne widoczne w badaniach obrazowych lub histopatologicznych,
a przede wszystkim: - obniżenie wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 60 ml/min2.
Dlatego tak ważne jest wykonywanie regularnych badań kontrolnych, takich jak np. badanie ogólne moczu i stężenie kreatyniny, które mogą wykryć chorobę na wczesnym etapie.
Przewlekła choroba nerek (PChN): coraz więcej chorych, coraz większe koszty
„Liczba osób dializowanych rośnie o około 1,8% rocznie. Całkowita utrata czynności nerek, do której co roku dochodzi u co najmniej 6500 osób (około 170 osób na milion mieszkańców), wymaga wdrożenia leczenia nerkozastępczego – dializami lub przeszczepieniem nerki. Koszty leczenia takich 31 000 pacjentów wyniosły w roku 2018 prawie 2 mld złotych”.
Gellert R, Durlik M, Małgorzewicz S; Fundacja „Nadzieja dla Zdrowia”. Raport 2019. Ogólnopolskie Badanie Pacjentów Nefrologicznych. Forum Nefrologiczne. 2020;13(3):149–163.
Wspomaga optymalny rozkład węglowodanów, tłuszczów i białek przyjmowanych w pożywieniu. Zawiera kompleks enzymów trawiennych oraz naturalne ekstrakty roślinne (koper, papaja).
Dieta przy chorych nerkach – czym jest dieta PLADO?
Dieta PLADO (ang. Plant-Dominant Low-Protein Diet) to koncepcja żywieniowa opracowana z myślą o osobach z przewlekłą chorobą nerek, które nie są jeszcze dializowane. Jej głównym założeniem jest ograniczenie podaży białka do 0,6-0,8 g/kg masy ciała na dobę przy jednoczesnym zwiększeniu udziału produktów pochodzenia roślinnego do ponad 50% całkowitej energii diety.
W odróżnieniu od tradycyjnych diet niskobiałkowych dieta PLADO nie koncentruje się wyłącznie na redukcji białka, ale promuje dietę bogatą w błonnik pokarmowy, niskoprzetworzoną i przeciwzapalną żywność roślinną.
Dieta PLADO została opracowana jako strategia spowalniająca postęp choroby nerek, wspierająca kontrolę mocznicy i przesuwająca w czasie konieczność włączenia dializy.
„Istnieją dowody, że u pacjentów z PChN zastosowanie diety ze znacznym ograniczeniem spożycia białka wraz suplementacją ketoanalogami aminokwasów pozwala na odroczenie wdrożenia leczenia nerkozastępczego nawet o kilkanaście miesięcy”
Gellert R, Durlik M, Małgorzewicz S; Fundacja „Nadzieja dla Zdrowia”. Raport 2019. Ogólnopolskie Badanie Pacjentów Nefrologicznych. Forum Nefrologiczne. 2020;13(3):149–163.
Rola diety ubogobiałkowej w spowalnianiu przewlekłej choroby nerek
Mimo dynamicznego rozwoju farmakoterapii i pojawienia się leków o działaniu nefroprotekcyjnym (ochronnym na nerki), odpowiednia dieta na chore nerki nadal pozostaje nieodzownym elementem terapii przewlekłej choroby nerek.
Wiadomo, że wysokie spożycie białka zwierzęcego nasila hiperfiltrację i sprzyja włoknieniu nerek, dlatego już od blisko czterech dekad podstawą niefarmakologicznej ochrony nerek jest redukcja podaży białka w diecie.
Takie postępowanie nie tylko spowalnia postęp choroby i opóźnia konieczność leczenia nerkozastępczego, ale również wspomaga kontrolę objawów, takich jak:
- mocznica (ostatnie stadium niewydolności nerek),
- nadciśnienie tętnicze,
- kwasica metaboliczna
- czy hiperfosfatemia (zwiększone stężenie fosforanów nieorganicznych we krwi)3.
Co więcej, obserwuje się poprawę jakości życia u osób stosujących dietę niskobiałkową. Wykazano także, że dieta PLADO wspiera różnorodność mikrobioty jelitowej i zmniejsza produkcję toksyny mocznicowej, oferując korzyści metaboliczne wykraczające poza zdrowie nerek4.
Jeśli zatem zastanawiasz się, jaka dieta przy chorych nerkach będzie odpowiednia, to dieta ubogobiałkowa – szczególnie oparta na produktach roślinnych – może stanowić skuteczne wsparcie leczenia.
Założenia diety PLADO
Główne założenia diety PLADO to ograniczenie białka zwierzęcego, większe spożycie warzyw i owoców, błonnika pokarmowego, a także unikanie żywności wysokoprzetworzonej.
Ile białka ogranicza się na diecie PLADO przy chorych nerkach?
U dorosłych pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN) w stadium 3-5, którzy nie wymagają jeszcze dializ i są stabilni metabolicznie, zaleca się stosowanie diety ograniczającej podaż białka.
Może to być:
- dieta niskobiałkowa dostarczająca 0,55-0,60 g białka/kg masy ciała na dobę,
lub - dieta bardzo niskobiałkowa (0,28-0,43 g/kg m.c./dobę), uzupełniana ketoanalogami aminokwasów, aby osiągnąć całkowitą podaż białka na poziomie 0,55–0,60 g/kg m.c./dobę.
U pacjentów z PChN i współistniejącą cukrzycą, którzy nie są dializowani, w celu utrzymania odpowiedniego stanu odżywienia i lepszej kontroli glikemii zaleca się nieco wyższe spożycie białka wynoszące 0,6-0,8 g/kg m.c./dobę.
Czym są wyżej wspomniane ketoanalogi aminokwasów? Ketoanalogi przypominają aminokwasy (związki budujące białka), ale nie zawierają azotu, którego nadmiar może przyczyniać się do podwyższenia poziomu mocznika w surowicy. Dzięki temu pozwalają pacjentom z przewlekłą chorobą nerek utrzymać masę mięśniową i uniknąć niedożywienia białkowo-energetycznego, nie nasilając jednocześnie mocznicy ani innych powikłań metabolicznych.
Odpowiadając zatem na pytanie: co jest dobre na nerki lub co jeść przy chorych nerkach, warto podkreślić, że nie wystarczy ograniczenie białka, kluczowa jest indywidualnie zaplanowana dieta, najlepiej pod opieką dietetyka klinicznego, w ramach kompleksowego programu nefrologicznego.
Potas w diecie PLADO – praktyczne podejście
Wielu pacjentów z przewlekłą chorobą nerek zdaje sobie sprawę, że trzeba kontrolować i ograniczać spożycie potasu i tym samym często unika warzyw i owoców w obawie przed hiperkaliemią, czyli zbyt wysokim poziomem potasu we krwi. Paradoksalnie jednak, mimo wykluczania zdrowych produktów roślinnych, ich dieta często opiera się na żywności przetworzonej, takiej jak serki topione, wędliny czy dania instant, które są bogate w potas. Hiperkaliemia wymaga jednak odpowiedniej strategii i edukacji, a nie eliminacji z diety warzyw.
Warto zatem edukować na temat technik obniżających ilość potasu np. podwójne gotowanie warzyw, moczenie roślin strączkowych, a także rozważyć z lekarzem zmianę leczenia farmakologicznego (odstawienie leków podwyższających potas) czy wdrożenie preparatów wiążących potas w jelitach. Wszystkie te działania powinny być jednak indywidualnie dobrane, przy wsparciu dietetyka klinicznego i zespołu nefrologicznego.
Wsparcie w problemach ze słuchem, zwłaszcza szumów usznych. Ułatwia zasypianie. Kompleksowe połączen...
Wspomaga utrzymanie prawidłowego widzenia i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Zawiera innow...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.
Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie kości, mięśni i układu nerwowego. Uzupełnia niedobór witamin D₁...
Preparat stosowany w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego oraz łuszczycowego za...
Dla dorosłych i dzieci od 1. dnia życia. DHA z alg i witamina D – dla mamy i dziecka – wspomagają pr...
Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Zawiera: ekstrakt z ruszczyka kolczastego, e...
Dostarcza substancje wspomagające procesy odbudowy uszkodzonych nerwów, monofosforan urydyny, witami...
Uzupełnia codzienną dietę w składniki odżywcze, które wspomagają utrzymanie prawidłowego widzenia i...
Źródła:
- Kalantar-Zadeh K, i wsp., Plant-Dominant Low-Protein Diet for Conservative Management of Chronic Kidney Disease. Nutrients. 2020 Jun 29;12(7):1931.
- Gellert R, Durlik M, Małgorzewicz S; Fundacja „Nadzieja dla Zdrowia”. Raport 2019. Ogólnopolskie Badanie Pacjentów Nefrologicznych. Forum Nefrologiczne. 2020;13(3):149–163.
- Nowicki M., Ograniczenie spożycia białka w diecie w chorobach nerek. Nefrol Dial Pol. 2021;25:65–69.
- Michail A, Andreou E., A Plant-Dominant Low-Protein Diet in Chronic Kidney Disease Management: A Narrative Review with Considerations for Cyprus. Nutrients. 2025 Mar 10;17(6):970.