Co to jest inteligencja emocjonalna?

Inteligencja emocjonalna, czyli zdolności człowieka do rozpoznawania własnych stanów emocjonalnych, ale także do radzenia sobie z emocjami innych osób.

Termin „inteligencja emocjonalna” pojawił się wraz z opracowaną teorią psychologiczną w 1990 roku przez Petera Saloveya i Johna Mayera. Psycholodzy pojmują inteligencję emocjonalną, jako działania i sposoby myślenia w czterech obszarach (model zdolnościowy): 

  • zdolność do trafnego spostrzegania, oceny i ekspresji emocji, 
  • zdolność do uzyskiwania dostępu do procesów emocjonalnych i/lub generowania emocji wtedy, gdy ułatwiają procesy myślenia, 
  • zdolność do rozumienia emocji oraz wiedzy emocjonalnej,
  • zdolność do kierowania i kontrolowania emocji.
Inteligencja emocjonalna

Od tego czasu różne koncepcje inteligencji emocjonalnej są nieustannie szeroko rozwijane i weryfikowane w badaniach psychologicznych.

Wyobraź sobie, że w pracy potrafisz zapanować nad złością i frustracją. Kiedy je odczuwasz, dajesz sobie chwilę do namysłu, zanim rozpoczniesz działanie. Widzisz, jak reagują Twoi współpracownicy, więc zamiast krzyku i pouczeń – stawiasz na rozmowę o faktach i w spokojny sposób tłumaczysz swoje stanowisko. Takie zachowania można przypisać wysokiemu poziomowi inteligencji emocjonalnej.

Choć za najbardziej naukową koncepcję inteligencji emocjonalnej jest uważany model Saloveya i Mayera, to najbardziej znany w świadomości ludzi jest inny sposób pojmowania tej zdolności.

Daniel Goleman – psycholog i badacz w swojej  bestsellerowej książce z 1995 roku „Inteligencja emocjonalna” opisał inny model inteligencji emocjonalnej (model mieszany), który szeroko rozpowszechnił się w biznesie, prasie oraz trafił do wielu pracowników i menedżerów.


Omeganerv

Wspiera pamięć i koncentrację, usprawnia procesy uczenia się. Zawiera olej z ryb i olej z wiesiołka – źródła naturalnych kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA i DHA) oraz omega-6...

Suplement diety
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
reklama

Według Golemana na inteligencję emocjonalną składa się kilka istotnych czynników.

  • Samoświadomość – dostrzeganie i rozumienie własnych emocji, które pojawiają się w różnych życiowych sytuacjach.
  • Kierowanie i kontrola emocji, czyli samoregulacja – zdolność do panowania nad swoimi emocjami, wybierania strategii, które są najkorzystniejsze i pomocne w danej sytuacji, szczególnie takich emocji jak gniew, strach, niepewność.
  • Zdolność samomotywacji – umiejętność porządkowania emocji, w celu lepszego realizowania swoich celów.
  • Umiejętności o charakterze społecznym – empatia, czyli umiejętność przyjmowania perspektywy innej osoby, współczucia jej, zdolności do nawiązywania kontaktów interpersonalnych, pełnienia społecznych ról, współpracy z innymi, przewodzenia czy dostosowania się do grupy.

Inny badacz Reuvena Bar-On pojmuje inteligencję w 5 elementach: inteligencja interpersonalna (zdolność do wchodzenia w relacje z innymi), inteligencja interpersonalna (zdolność do rozumienia siebie), radzenie sobie ze stresem, zdolność adaptacji, ogólny nastrój.

Inteligencja emocjonalna

Bez względu na to, na którą koncepcję inteligencji emocjonalnej popatrzymy, widać, że umiejętności, które się z nią wiążą, bardzo przydają się w życiu. Co ciekawe, okazuje się, że mogą być ważniejsze niż wysoki iloraz inteligencji (IQ). W książce Travisa Bradbury’ego i Jeana Greavesa „Inteligencja emocjonalna 2.0” pojawiają się badania, z których wynika, że inteligencja emocjonalna jest wyznacznikiem sukcesu w bardzo wielu sytuacjach, odpowiada za 58% wyników w każdym zawodzie. Okazuje się, że 90% badanych respondentów o wysokim poziomie inteligencji emocjonalnej miało też bardzo dobre wyniki w pracy.

Inteligencja emocjonalna – jak ją rozwijać, aby lepiej funkcjonować w pracy i domu?

Wiele osób zastanawia się, czy tak potrzebną zdolność można rozwijać? I tu badacze są raczej zgodni, ponieważ różne badania, treningi inteligencji emocjonalnej pokazują, że dzięki odpowiednim metodom jej poziom może wzrosnąć.

Aby dowiedzieć się, jak wygląda nasza zdolność do rozpoznawania, korzystania i zarządzania emocjami można wykonać test, który pozwoli określić poziom inteligencji emocjonalnej. W Polsce opracowano Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej (INTE), który może wykonać przeszkolony psycholog. Na świecie znane są również Multifactor Emotional Intelligence Scale (MEIS) oraz Mayer-Salovey-Caruso Emotional Intelligence Test (MSCEIT).

W zabieganym świecie, pełnym stresu i presji trudno zauważyć własne emocje, zrozumieć je i zarządzać nimi, tak, aby były naszymi sprzymierzeńcami. Jeszcze trudniej wczuć się w sytuację innych osób i pojąć ich zachowanie. Dlatego pierwszym krokiem do wzmocnienia i rozwinięcia inteligencji emocjonalnej powinno być zwrócenie większej uwagi na to, co czuję, jak się czuje i co się dzieje z nastrojem w różnych sytuacjach. Żeby zauważyć swój stan emocjonalny, należy zwolnić, znaleźć czas na zatrzymanie, na rozpoznanie tego, co się ze mną dzieje w danym momencie, aby lepiej radzić sobie z wyzwaniem, przed jakim stoimy.


Miorestin

Wspiera funkcjonowanie układu nerwowego, pomaga w redukcji zmęczenia, skraca czas potrzebny na zaśnięcie. Zawiera magnez, L-tryptofan, melatoninę, niacynę (wit. B3), ryboflawi...

Suplement diety
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
reklama

Drogowskazem do lepszego rozpoznawania i radzenia sobie z emocjami jest ciało. Wszystkie emocje mają różne sygnały fizjologiczne w ciele np.:

  • złość – wzbieranie napięcia w mięśniach, zaciskanie pięści, może pojawić się rumieniec na szyi i twarzy,
  • smutek – pojawia się poczucie wyczerpania lub przygniecenie w ciele, zdarzają się łzy,
  • ulga – poczucie rozluźnienia w mięśniach, pogłębienie oddechu, uczucie lekkości w ciele.

Zaobserwuj, jak zachowuje się Twoje ciało w różnych sytuacjach społecznych, jakie reakcje możesz zanotować, co zmienia się w ciele, kiedy czujesz się zagrożony czy zdenerwowany?

Lepsze poznanie własnych reakcji z ciała pomaga zauważyć, rozpoznać, nazwać i spróbować przyjąć oraz poradzić sobie z daną emocją.

Ważne, aby nie tłumić emocji, nie ignorować i nie zaprzeczać im. Emocje od tego nie znikną. Fizjologiczne napięcie i przeżywany stres będzie kumulować się w ciele i z czasem może o sobie dać znać w postaci zaburzeń psychicznych i somatycznych. O wpływie tłumionego gniewu i przeżywania sytuacji stresowych w swojej książce pisze znany lekarz Gabor Maté „Kiedy ciało mówi nie. Koszty ukrytego stresu”.

Inteligencja emocjonalna

3 techniki zarządzania emocjami

  1. Prowadzenie dziennika emocji

Załóż notatnik, gdzie będziesz notować swoje spostrzeżenia o pojawiających się emocjach w ciągu dnia i w różnych kontekstach.

Zacznij od zaobserwowania swojego stanu w chwili uzupełniania swojego dziennika i określ oraz zaznacz na skali, jak się czujesz od 1 do 10, gdzie 1 to emocje smutku, żalu, złości, a 10 – to emocje wielkiej ekscytacji, ogromnej radości. Sprawdź, co oznacza liczba, którą zaznaczyłeś – czyli co to znaczy, że czujesz się teraz na X?

Następnie podziel kartkę na trzy kolumny. Spisz wszystkie swoje emocje, jakie towarzyszyły Ci w ciągu dnia po jednej stronie, następnie zastanów się, w jakim kontekście się pojawiały i co mogło je wywołać. W trzeciej kolumnie zanotuj swoje zachowanie, czyli co zrobiłeś, jak czułeś X?

Spójrz na swój cały dzień i odpowiedz na pytania:

  • Jakie emocje dominowały w ciągu tego dnia?
  • Czy widzisz pewne powtarzające się wzorce, czy rzeczy, które uruchamiały Twoje emocje?

Solescin

Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Zawiera: ekstrakt z ruszczyka kolczastego, ekstrakt z nasion kasztanowca, bromelainę, wit. C (kwas L-askorbinowy) i rut...

Suplement diety
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
reklama

Co możesz uzyskać? Lepsze poznanie swoich emocji i reakcji, sposobów zachowania, tego, co uruchamia określone przeżycia, pomaga lepiej sobie radzić z emocjami w wielu sytuacjach społecznych oraz w trakcie różnych przeżyć. Pierwszym krokiem do lepszego zarządzania emocjami, jest zdolność do ich obserwacji, nazywania i rozumienia skąd się biorą.

  1. Ćwiczenie innej perspektywy

Kiedy obserwujemy zachowanie drugiej osoby, bardzo szybko przychodzą nam do głowy oceny, szczególnie, jeśli zachowanie w jakiś sposób było dla nas trudne lub nieprzyjemne. Pojawiają się wtedy niekomfortowe emocje, z którymi czasami trudno sobie poradzić.

W takiej sytuacji, kiedy np. ktoś w ostatniej chwili w autobusie zajął miejsce, na którym planowałeś usiąść, aby poczytać przed pracą, pierwsze co przychodzi Ci do głowy to prawdopodobnie, że to niemiła, złośliwa i podstępna osoba, co może wywołać złość, gniew lub poczucie przygnębienia.

W takiej sytuacji spróbuj stworzyć, co najmniej dwa alternatywne scenariusze, dlaczego dana osoba zachowała się w określony sposób. W sytuacji w autobusie np. druga osoba nie wiedziała i nie zauważyła, że chcesz usiąść, a sama jest po całonocnym dyżurze w pracy i właśnie wraca do domu, ledwo trzymając się na nogach. Drugi scenariusz – możliwe, że osoba, która zajęła miejsce w autobusie zamiast Ciebie, zmaga się z bólem kolana i właśnie jedzie do lekarza, aby sobie pomóc, a za wolne miejsce odczuwa ogromną wdzięczność.

Inteligencja emocjonalna

Co możesz uzyskać? W trakcie zmiany perspektywy masz okazję doznawać różnych uczuć oraz uczyć się tego, że twoja interpretacja zdarzenia (a nie samo zdarzenie) wpływa na to, jak się czujesz i co najważniejsze masz wpływ na przeżywanie określonych emocji.

  1. Zamiast się domyślać – pytaj

W wielu różnych sytuacjach próbujemy odgadnąć, co ktoś myśli lub pomyślał o nas, o czym świadczy czyjeś zachowanie wobec nas. Domysły mogą być bardzo różne, w zależności od naszego poczucia własnej wartości, sytuacji, relacji z daną osobą mogą wpływać na nas negatywnie lub pozytywnie.

Kiedy nie jesteś pewny, co ktoś o Tobie myśli, dlaczego zachował się w określony sposób lub nie wiesz, czego od Ciebie oczekuje, zamiast zgadywać – zapytaj. Poproś o wytłumaczenie, skonfrontuj swoje założenia i przyjmij odpowiedź drugiej strony.

Co możesz uzyskać? Dzięki temu wzmocnisz swoją inteligencję emocjonalną, unikniesz wielu nieprzyjemnych emocji, nieporozumień oraz wzmocnisz swoje relacje ze współpracownikami, przełożonymi czy rodziną.


Bibliografia:

Bradberry T., Greaves J. Inteligencja emocjonalna 2.0., Wydawnictwo Sensus

Goleman D. Inteligencja emocjonalna, wydawnictwo Media Rodzina, 1997

Knopp K. Rola inteligencji emocjonalnej w życiu człowieka. Studia Psychologica, 2006, 6, s. 221-235

Sadowska M., Brachowicz M. Struktura inteligencji emocjonalnej. Studia z psychologii w KUL, 2008, tom 15, s. 65-79