Czy klimatyzacja szkodzi?
Wiele osób na samą myśl, że miałoby uruchomić w pomieszczeniu klimatyzację, czuje już pierwsze objawy przeziębienia od klimatyzacji lub zapalenia zatok. Wydaje się jednak, że głównym powodem, dla którego ludzie zgłaszają objawy po skorzystaniu z klimatyzacji w samochodzie czy biurze, jest nie sam fakt jej włączenia, a dobór ustawień i brak odpowiedniej higieny.
W sytuacji, kiedy na zewnątrz termometr minął 30. kreskę, a ktoś postanowił, że w jego biurze lub pojeździe będzie siedemnaście czy osiemnaście stopni, taka drastyczna różnica temperatur nie może pozostać obojętna dla organizmu. W dodatku klimatyzacja i jej wpływ na zmniejszenie wilgotności powietrza sprzyja wychłodzeniu oraz przesuszeniu błon śluzowych. Nieumiejętne korzystanie z klimatyzacji może doprowadzić do rozwinięcia się infekcji. Zwłaszcza w przypadku małych dzieci1.
Objawy choroby od klimatyzacji
Powietrze, jakie wydobywa się z klimatyzatora, ma obniżoną wilgotność. W ten sposób staje się czynnikiem drażniącym błony śluzowe. Choć zapalenie krtani najczęściej ma podłoże wirusowe, to przyczynić się do niego mogą też czynniki drażniące. Jednym z nich jest suche powietrze. Niewłaściwe korzystanie z klimatyzacji może więc doprowadzić do uczucia suchości w gardle, chrypki, ciągłego odchrząkiwania, suchego kaszlu i bólu przy przełykaniu2. By chronić błonę śluzową gardła, warto zaopatrzyć się w nawilżające tabletki, spraye czy syropy.

Pastylki do ssania polecane przy dolegliwościach związanych z podrażnieniem błony śluzowej gardła, jak chrypka czy pieczenie.
Suche powietrze z klimatyzacji jest groźne dla astmatyków, ponieważ może wywołać u nich duszność3.
Zimne powietrze może doprowadzić do nieżytu (zapalenia błony śluzowej) nosa. U osób, które nie mają kataru siennego czy innych przewlekłych chorób nosa, po dłuższej ekspozycji na zimne powietrze może pojawić się wodnista wydzielina z nosa i przekrwienie błony śluzowej. Uczucie pieczenia może pojawić się już po kilku chwilach spędzonych przy wylocie zimnego powietrza z klimatyzatora. Mija jednak tuż po ociepleniu i podniesieniu się temperatury4. Jedną z częstszych chorób, na które uskarżają się osoby korzystające latem z klimatyzacji, jest zapalenie zatok.
Suche powietrze, jakie wydobywa się z klimatyzacji, nie wpływa dobrze również na oczy. Klimatyzacja jest uważana za jeden z głównych czynników środowiskowych, które doprowadzają do tzw. zespołu suchego oka5. Właśnie dlatego osoby, które często przebywają w klimatyzowanych pomieszczeniach, powinny dbać o regularne nawilżanie oczu. Doskonale sprawdzą się do tego „sztuczne łzy”, czyli krople do oczu, których skład zbliżony jest do filmu pozostawionego przez łzy.
Najbardziej szkodliwe w klimatyzacji są patogeny, jakie mogą się w niej rozwijać. Wilgotne środowisko klimatyzatorów to raj dla wielu grzybów i bakterii. Właśnie przez to klimatyzacja przyczynia się do występowania tzw. syndromu chorych budynków (SBS – z angielskiego sick building syndrome), czyli kombinacji dolegliwości występujących w określonym miejscu (np. w budynku mieszkalnym lub biurowcu). Klimatyzatory odpowiadają za rozprzestrzenianie bioaerozolu, czyli mieszaniny cząsteczek takich jak wirusy, grzyby, pierwotniaki, wydzieliny żywych organizmów, roztocza, sierść, pyłki, naskórek etc6.

Najpopularniejszymi bakteriami, które chętnie namnażają się w klimatyzatorach, są:
- Legionella pneumophilla – wywołuje chorobę zwaną legionellozą. To jednostka chorobowa o dużej śmiertelności. Ma postać ciężkiego, szybko postępującego zapalenia płuc z wysoką gorączką (powyżej 40 stopni Celsjusza), dreszczami, złym samopoczuciem, suchym kaszlem, biegunką, objawami neurologicznymi, uszkodzeniem wątroby, bradykardią. W lżejszej postaci wywołuje tzw. gorączkę Pontiac, której objawy przypominają grypę;
- Francisella tularensis – wywołuje tularemię – ostrą chorobę zakaźną, atakującą węzły chłonne.
W klimatyzatorach często aż roi się też od wirusów, takich jak herpeswirusy, które wywołują zapalenie spojówek, opryszczkę, ospę wietrzną, półpasiec, mononukleozę zakaźną oraz gorączkę trzydniową, tzw. trzydniówkę – atakującą głównie dzieci6.
Klimatyzacja samochodowa a zdrowie
Jedną z dolegliwości, w których używanie klimatyzacji samochodowej czy domowego klimatyzatora może pomóc, jest alergia na pyłki. Wśród metod radzenia sobie z pyłkowicą wymienić możemy unikanie ekspozycji na ziarna pyłków. Specjaliści zalecają zamykanie okien w domach i w czasie jazdy samochodem. Gdyby nie klimatyzacja, szczelnie zasunięte szyby w pojazdach mogłyby skończyć się poważnym przegrzaniem. Trzeba jednak pamiętać, żeby regularnie czyścić klimatyzację, bo inaczej stanie się siedliskiem pyłków i chorobotwórczych drobnoustrojów.
Jeżeli chodzi o choroby, do jakich może przyczynić się klimatyzacja samochodowa, to są takie same, jak w przypadku klimatyzacji umieszczonej wewnątrz budynków. Podobnie sprawa ma się też z zasadami rozsądnego korzystania z tego urządzenia.
Jak mądrze używać klimatyzacji i ograniczyć negatywne skutki klimatyzacji?
Lekarze informują, że najzdrowsza, optymalna temperatura dla człowieka oscyluje wokół 20-24 stopni Celsjusza. Specjaliści zalecają, by temperatura w chłodzonym pomieszczeniu była o 5-6 stopni niższa niż poza budynkiem czy pojazdem1. Zwłaszcza gdy na zewnątrz panują afrykańskie upały i słupek rtęci mija 30. kreskę, absolutnie nie schładzamy pomieszczenia poniżej 20 stopni. Pamiętajmy też, by odpowiednio ustawić nawiew. Klimatyzacja w samochodzie i wiele klimatyzatorów stosowanych w domach czy budynkach użyteczności publicznej, ma możliwość ustawienia miejsc, z jakich ma wydobywać się strumień zimnego powietrza. Można również regulować intensywność nawiewu. Jeśli chcemy ustrzec się przed negatywnymi skutkami klimatyzacji, ustawmy wylot powietrza w takiej pozycji, by nie dmuchał nam prosto w twarz.

Dla organizmu niezdrowy jest szok termiczny. Jeżeli między wnętrzem a zewnętrzem temperatura różni się o kilka stopni, starajmy się przyzwyczajać do niej stopniowo. Zanim wejdziemy do klimatyzowanego pomieszczenia, poczekajmy kilka chwil w korytarzu, hallu czy na klatce schodowej. Jeżeli jedziemy samochodem, im bliżej jesteśmy celu podróży, tym lekko podnośmy temperaturę w aucie.
Trzeba również pamiętać o regularnym serwisowaniu i czyszczeniu klimatyzatorów. Nawet w najnowocześniejszych urządzeniach z powodu zabrudzeń mogą rozwijać się pleśnie i grzyby. Najlepiej raz do roku wezwać fachowców i dezynfekować urządzenia. Klimatyzacja jest środkiem do celu, a o tym, czy przyniesie negatywne, czy pozytywne rezultaty, decydują jej użytkownicy.
Źródła:
- Sławin A., FPZ: Ostrożnie z klimatyzacją;
- Świerczyńska-Krępa M., Świerczyński Z., Mejza F., Zapalenie krtani;
- Mejza F., Objawy astmy: duszności, kaszel, świszczący oddech, uczucie ściskania w klatce piersiowej;
- Cruz A., Togias A., Reakcje górnych dróg oddechowych na zimne powietrze;
- Niemiecki Związek Lekarzy Okulistów (BVA), Niemieckie Towarzystwo Okulistyczne (DOG), Zespół suchego oka i zapalenie brzegów powiek – wytyczne BVA i DOG;
- Rząsa M., Ćwik K., Szymoniec S., Redukcja “Syndromu Chorego Budynku” w zautomatyzowanych systemach wentylacji.




















