- Krztusiec w Polsce i w Europie pojawia się coraz częściej – odnotowano znaczny wzrost liczby zakażeń.
- Krztusiec jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterię – pałeczkę krztuśca Bordetella pertussis. Choroba nazywana jest też kokluszem.
- Krztusiec objawia się napadami silnego kaszlu, choć symptomy choroby mogą się od siebie różnić na różnych jej etapach.
- Szczepionki na krztusiec są skuteczną metodą zapobiegania – szczególnie istotną w przypadku kobiet w ciąży – chroniącą niemowlęta przed zakażeniem.
- Więcej podpowiedzi dotyczących walki z chorobami znajdziesz już teraz na portalu Zdrowe Rozwiązania >>>
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli. Wskazany jest w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu.
Krztusiec (koklusz): co to takiego?
Krztusiec (Pertussis), inaczej zwany kokluszem, to choroba zakaźna układu oddechowego, która jest wywoływana przez Gram-ujemną bakterię Bordetella pertussis. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rocznie na świecie dochodzi do ok. 14 mln zachorowań mogących występować u niemowląt, dzieci, osób dorosłych, starszych, a także kobiet w ciąży.
Całkowite wyleczenie krztuśca jest trudne ze względu na jego nawracający charakter. Jednym ze sposobów zapobiegania zakażeniu są szczepienia ochronne, które w Polsce nalezą do obowiązkowych. Pomimo tego, co roku odnotowuje się zwiększoną ilość zachorowań. Jest to spowodowane pojawieniem się nowych szczepów bakterii o zmienionym antygenie w stosunku do tego zawartego w szczepionce, zwiększoną zaraźliwością, a także osłabieniem odporności poszczepiennej.
Rok 2024 to prawdziwy „wysyp” przypadków krztuśca w Polsce. Tylko w sierpniu odnotowano 3850 nowych przypadków, a od początku roku blisko 12,5 tys. – wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny5. Skalę najlepiej pokazuje zestawienie z danymi z ubiegłego roku. W 2023 r. w analogicznym okresie (1.01-31.08) było 527 przypadków zachorowań. To blisko 24-krotny wzrost rok do roku!
Przyczyny i objawy krztuśca
Krztusiec wywoływany jest pałeczkę Bordetella pertussis. Produkuje ona toksynę (toksyna krztuścowa), która wywołuje martwicę nabłonka górnych dróg oddechowych. W efekcie dochodzi do zaburzenia produkcji śluzu oraz zmian jego właściwości – staje się gęsty i lepki. Jednocześnie dochodzi do pobudzenia odruchu kaszlu. Na początku u osoby zakażonej występuje kaszel suchy, natomiast wraz z rozwojem choroby przechodzi on w kaszel mokry.
Krztusiec rozwija się w przeciągu 5-21 dni i przebiega w trzech fazach, które charakteryzują się zróżnicowanymi objawami.
- Faza I (nieżytowa) trwa około 2 tygodni, podczas których występuje nieżyt nosa (katar), suchy kaszel z towarzyszącymi dusznościami i świstami, osłabienie, zapalenie spojówek.
- Faza II (kaszlu napadowego) trwa od 2 do 4 tygodni, którym towarzyszą napady suchego kaszlu przekształcające się w kaszel mokry z odkrztuszaniem zalegającej wydzieliny, mogą towarzyszyć temu nudności lub wymioty. Napady kaszlu nasilają się zwłaszcza w nocy.
- Faza III (rekonwalescencja) – najdłuższa faza trwająca nawet do 4 miesięcy, w której dochodzi do zmniejszenia napadów kaszlu i polepszenia stanu zdrowia.
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalny...
Podczas inhalacji intensywnie nawilża i łagodzi stany zapalne dróg oddechowych.
Rozrzedza gęsty i lepki śluz dzięki fizycznemu i mechanicznemu działaniu zawartych w nim składników...
Przeznaczony do nebulizacji w celu poprawienia komfortu oddychania. Intensywnie nawilża.
3% roztwór soli przeznaczony do nebulizacji, w celu poprawienia komfortu oddychania. Udrożnia.
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu.
Roztwór do inhalacji, zmniejsza mokry kaszel i gęsty katar. Udrożnia i nawilża.
Do zakażenia bakterią krztuśca dochodzi drogą kropelkową w wyniku kontaktu z osobą chorą, której ślina zawiera aktywne komórki Bordetelli. Poza organizmem żywiciela bakteria bardzo szybko ginie, dlatego mało prawdopodobne jest zakażenie w wyniku użytkowania tych samych przedmiotów np. pościeli czy naczyń.
Krztusiec: leczenie
Jak najszybsze wdrożenie leczenia krztuśca jest bardzo ważne i powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Obecnie stosuje się antybiotyki z grupy makrolidów – azytromycyna lub klarytromycyna (u dzieci poniżej 1. miesiąca życia zaleca się podawanie azytromycyny). Leczenie trwa od 3 do 7 dni. W przypadku nietolerancji lub występowania przeciwwskazań do ich przyjmowania stosuje się inny antybiotyk, którym jest kotrimoksazol (czas terapii 7-14 dni).
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i...
Pierwszy oryginalny syrop z porostu islandzkiego. Skutecznie łagodzi suchy kaszel.
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalny...
Pastylki do ssania polecane przy dolegliwościach związanych z podrażnieniem błony śluzowej gardła, j...
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i...
Przeznaczony do nebulizacji w celu poprawienia komfortu oddychania. Intensywnie nawilża.
Pastylki wspomagające leczenie stanów zapalnych gardła spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wir...
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu.
Rozrzedza śluz, zmniejsza stan zapalny i poprawia drożność dróg oddechowych.
Spray wspomagający leczenie stanów zapalnych gardła, spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wirus...
Znosi uczucie suchości gardła i jamy ustnej niezależnie od przyczyny ich powstania.
Spray do gardła z ektoiną, wspomaga leczenie stanów zapalnych gardła wywołanych przez infekcje bakte...
Pastylki na gardło z ektoiną. Ectossin łagodzi, regeneruje, nawilża i chroni gardło.
Pastylki wspomagające leczenie stanów zapalnych gardła spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wir...
Krztusiec u dzieci
Do końca lat 80. krztusiec najczęściej dotykał dzieci, stanowiąc najczęstszą przyczynę zgonów wśród maluchów poniżej 1. roku życia. Wprowadzenie szczepień ochronnych zmniejszyło ryzyko zachorowań, jednak w dalszym ciągu choroba ta stanowi zagrożenie dla życia dziecka.
Krztusiec u dzieci przebiega w trzech fazach, jednak objawy mogą ograniczać się jedynie do napadowego kaszlu, bezdechów, trudności w oddychaniu oraz uogólnionych drgawek. Są one na tyle niebezpieczne, że wymagają natychmiastowej hospitalizacji. Leczenie dzieci poniżej 6. miesiąca życia odbywa się w szpitalu pod stałą opieką lekarzy. Starsze dzieci mogą przechodzić chorobę w warunkach domowych w zależności od stanu zdrowia i intensywności objawów.
Na zachorowanie najbardziej narażone są dzieci poniżej pierwszego roku życia, których układ odpornościowy cały czas się rozwija.
Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej np. po infekcjach, po antybiotykoterapii, podczas podróży do...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, a także uzupełnienia codzienną dietę w sel...
Wspomaga prawidłowe działanie układu odpornościowego.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Zawiera Miód Manuka uzyskiwany z nektaru k...
Na wzmocnienie odporności. Zawiera beta-glukan.
Wsparcie układu odpornościowego, odbudowy mikroflory jelitowej oraz regeneracji nabłonka jelitowego...
W okresie rekonwalescencji oraz po nim, szczególnie u dzieci mogą pojawiać się powikłania:
- zapalenie płuc,
- zapalenie oskrzeli,
- napady drgawkowe,
- krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego,
- przepuklina brzuszna i pachwinowa,
- urazy mięśniowo-szkieletowe,
- wylewy spojówkowe.
Krztusiec u dorosłych
U w pełni zdrowych, dorosłych osób krztusiec zazwyczaj przebiega łagodniej niż u dzieci. Nie występują charakterystyczne fazy choroby, objawy są mniej nasilone, a niekiedy ograniczają się jedynie do kaszlu, który może występować w przebiegu innych chorób – tj. zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc lub zapalenie górnych dróg oddechowych. Z tego względu wykrycie krztuśca u osób dorosłych oraz młodzieży jest trudne i bardzo często następuje na późnym etapie choroby. Podstawą do podejrzenia zakażenia pałeczką Bordetella pertussis jest przewlekły kaszel utrzymujący się powyżej 7 dni. Brak jest również powikłań po przebytej chorobie lub nie są one bardzo nasilone.
Najcięższy przebieg choroby oraz niebezpieczne dla zdrowia powikłania występują u osób powyżej 65. roku życia, kiedy to osłabieniu ulegają procesy odpornościowe, a dodatkowo mogą występować choroby współistniejące – cukrzyca, astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy otyłość.
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalnych oraz objawów chorób układu oddechowego – w tym astmy alergicznej i nieal...
Krztusiec szczepionka: działanie, skuteczność
Pierwsza szczepionka przeciwko krztuścowi została opracowana w latach 30. XX wieku. Do użytku została wprowadzona w 1950 roku, a w Polsce w 1960. Wraz z rozpoczęciem wykonywania szczepień, zauważono wśród dzieci zmniejszoną zachorowalność na koklusz. Obecnie szczepionka przeciwko krztuścowi podawana jest w preparacie skojarzonym z błonicą i tężcem (DTP – Diphtheria-Tetanus-Pertussis), która należy do szczepień obowiązkowych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
W szczepionce DTP znajdują się toksoid tężcowy i błoniczy (niezakaźne składniki bakterii) oraz antygeny krztuśca. Podany do organizmu antygen powoduje pobudzenie układu odpornościowego do wytworzenia przeciwciał przeciwko pałeczce krztuśca. W efekcie tworzy się tzw. pamięć immunologiczna.
Szczepienie przeciwko krztuścowi składa się z 4 dawek. Pomiędzy trzema pierwszymi dawkami zaleca się zachować odstęp (6-8 tygodni).
- Pierwsza dawka – w 2. miesiącu życia;
- druga dawka – w 3.-4. miesiącu życia;
- trzecia dawka – w 5.-6. miesiącu życia;
- czwarta dawka – 16.-18. miesiącu życia.
Szczepienia uzupełniające podaje się w 6. i 14. roku życia. Zaleca się, aby osoby dorosłe przyjmowały dawki przypominające co 10 lat, gdyż wraz z upływem czasu przeciwciała w organizmie zaczynają zanikać.
Szczepionki na krztusiec w ciąży
Krztusiec będący chorobą o niebezpiecznych objawach i powikłaniach, jest szczególnie groźny dla kobiety w ciąży oraz jej nienarodzonego dziecka. W związku ze spadającą wraz z wiekiem liczbą przeciwciał zaleca się wykonywanie szczepienia przeciwko krztuścowi w ciąży między 27. a 36. tygodniem.
Pobudzony układ immunologiczny powoduje wytworzenie dużej ilości przeciwciał, które chronią zarówno matkę, jak i dziecko w pierwszych tygodniach życia (przeciwciała wraz z krwioobiegiem przechodzą przez łożysko).
Lek bez recepty LEVOSOL zawiera substancję czynną – lewodropropizynę o działaniu przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli. Wskazany jest w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu.
Źródła:
- Katarzyna Rosłonkiewicz-Wiechowska – Krztusiec — stara choroba i nowe metody zapobiegania, Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 3, 107–113
- Aneta Nitsch-Osuch, Katarzyna Lewtak – Krztusiec u dorosłych, Lekarz POZ 5/2022
- Agata Wawrzyniak, Alicja Moes-Wójtowicz, Bolesław Kalicki, Anna Jung – krztusiec – choroba, która nie daje o sobie zapomnieć, Pediatria Medycyny Rodzinnej 2012, 8 (4), p. 335-340
- Marta Prygiel, Ewa Mosiej, Aleksandra Anna Zasada – przyczyny wzrostu liczby zachorowań na krztusiec, Postępy mikrobiologii 2020, 59, 1, 11–24.
- Meldunki Epidemiologiczne NIZP-PZH | ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII CHORÓB ZAKAŹNYCH I NADZORU Pracownia Monitorowania i Analizy Sytuacji Epidemiologicznej https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html