Czym są probiotyki?
Probiotykami nazywamy żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają pozytywny efekt zdrowotny u gospodarza1. Zaliczamy do nich głównie bakterie kwasu mlekowego, które mają zdolność zasiedlania różnego środowiska – w tym organizm człowieka. Probiotyki w swoim składzie mogą zawierać pojedyncze szczepy bakterii (np. Lactobacillus reuteri), szczepy drożdży, kultury pleśni czy bakterie kwasu mlekowego z wyselekcjonowanymi szczepami drożdżowymi. Najczęściej stosuje się jednak bakterie wytwarzające kwas mlekowy z rodziny Lactobacillus, Bifidobacterium oraz drożdżaki Saccharomyces boulardii. Omawiając probiotyki, należy rozróżniać ich rodzaj np. Lactobacillus, gatunek np. L.reuteri oraz szczep np. Lactobacillus reuteri DSM 17648.
Bakterie probiotyczne znajdziemy w środkach spożywczych, w fermentowanych produktach mlecznych, kiszonkach (owoce, warzywa), fermentowanych kiełbasach, ciastach i pieczywie na zakwasie, piwie czy winie. Odpowiadają one za specyficzny zapach oraz smak produktów, a także chronią je przed rozwojem mikroorganizmów. Probiotyki znajdziemy również w produktach farmaceutycznych.
Bakterie kwasu mlekowego – czym są?
Bakterie kwasu mlekowego, nazywane też bakteriami mlekowymi (lactic acid bacteria, LAB) to grupa bakterii, których zadaniem jest produkcja kwasu mlekowego. Do bakterii kwasu mlekowego zaliczamy Gram-dodatnie ziarniaki oraz pałeczki z rodzajów: Lactobacillus, Lactococcus, Streptococcus, Leuconostoc, Oenococcus, Pediococcus, Carnobacterium, Enterococcus, Tetragenococcus, Vagococcus, Weisella, a także Bifidobacterium. Bakterie te naturalnie występują w przewodzie pokarmowym człowieka, zwierząt, mleku, roślinach czy błonach śluzowych jamy ustnej i narządach rodnych. Bakterie kwasu mlekowego są szczególnie korzystne w żywności. Chronią one bowiem żywność fermentowaną przed obecnymi w niej niekorzystnymi mikroorganizmami, stanowią naturalny biokonserwant2.
Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej np. po infekcjach, po antybiotykoterapii, podczas podróży do innych stref klimatycznych.
Bakterie kwasu mlekowego – działanie na organizm
Bakterie kwasu mlekowego wykazują wielokierunkowe, korzystne działanie na organizm człowieka. Odpowiadają za utrzymanie prawidłowej mikroflory, regulują motorykę jelit, odpowiadają za zmniejszanie wchłaniania toksycznych metabolitów, zapobiegają zakażeniom układu pokarmowego, a także odpowiadają za prawidłowe przyswajanie składników pożywienia m.in.: żelaza, fosforu, wapnia. Pałeczki kwasu mlekowego pobudzają także wydzielanie soków trawiennych w żołądku, trzustce oraz śliny w ustach. Mają także wpływ na przyśpieszenie perystaltyki jelit i trawienie białek. Bakterie kwasu mlekowego wpływają na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, a także zmniejszają objawy nietolerancji laktozy2.
Zdrowe bakterie dla żołądka – jak działają?
Mikrobiotę żołądka, czyli ogół bytujących organizmów, tworzą głównie bakterie: Firmicutes, Bacteroidetes, Fusobacteria, Actinobacteria i Proteobacteria.
Probiotyki z pałeczkami kwasu mlekowego wykazują korzystne działanie w chorobach przewodu pokarmowego. Przykładowo preparaty zawierające szczep Lactobacillus reuteri DSM 17648 mogą hamować infekcję Helicobacter pylori. Choroba należy do najczęstszych zakażeń bakteryjnych u ludzi. Suplementacja doustnym probiotykiem zawierającym szczep Lactobacillus reuteri upośledza ruchliwość bakterii i prowadzi do poprawy objawów żołądkowo-jelitowych związanych z chorobą. Dodatkowo szczepy probiotyczne typu Lactobacillus reuteri oraz Lactobacillus gasseri w połączeniu z inhibitorami pompy protonowej zwiększają wskaźnik eradykacji Helicobacter pylori. Szczepy probiotyczne są często stosowane jako jedyny czynnik eradykacyjny, ale także poprawiają jakość życia w trakcie i po zakończeniu terapii antybiotykowej3. Z kolei szczep Bifidobacterium breve Yakult wykazuje właściwości przeciwwrzodowe, chroni przed biegunkami i wpływa na utrzymanie równowagi mikroflory jelitowej. Natomiast szczep Lactobacillus johnsonii La1 (NCC533) może stymulować układ odpornościowy i przynosić korzystne efekty w leczeniu nieżytów przewodu pokarmowego2,3. Inne szczepy stosuje się przy zespole jelita drażliwego, gdzie typowymi objawami są: wzdęcia, bóle brzucha i zaburzenia rytmu wypróżnień, dlatego probiotyki zawsze należy dobierać z rozwagą, uwzględniając towarzyszące dolegliwości.
Probiotyki mają swoje szerokie zastosowanie w leczeniu i zapobieganiu wielu chorób. Stosowanie probiotyków warto rozważyć po konsultacji ze specjalistą, który dobierze preparat o udokumentowanym korzystnym działaniu. Przy wyborze probiotyku należy zwrócić uwagę na nomenklaturę szczepów, które powinny być opisane zgodnie ze wzorcem: rodzaj, gatunek i oznaczenie szczepu.
Wsparcie układu odpornościowego, odbudowy mikroflory jelitowej oraz regeneracji nabłonka jelitowego dzięki składnikom pochodzenia naturalnego. Zawiera nukleotydy, fukoidan, cy...
Źródła:
- Hill C.,Guarne rF.,Reid G.i wsp.:Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat. Rev. Gastroenterol. Hepatol. 2014; 11: 506−514.
- Kubiszewksa I. Bakterie kwasu mlekowego i zdrowie: czy probiotyki są bezpieczne dla człowieka? Postepy Hig Med Dosw 2014; 68 : 1325-1334.
- Kornienko E.A. i wsp.: Gastric microbiota and probiotics opportunities in Helicobacter pylori eradication in children. Gastroenterol Hepatol Open Access 2020, 11 (1), 1323.