- Neuroprotekcja obejmuje działania mające na celu ochronę komórek nerwowych przed skutkami uszkodzenia, wynikającymi z naturalnych procesów starzenia się mózgu, urazami mechanicznymi, a także wpływem środowiska zewnętrznego.
- Nasz mózg codziennie narażony jest na działanie czynników uszkadzających neurony, w tym np.: dym tytoniowy, toksyny, zła dieta, stres, a także choroby przewlekłe.
- Ochrona mózgu obejmuje przede wszystkim przyjmowanie substancji czynnych o działaniu neuroprotekcyjnym, w tym m.in.: monofosforanu urydyny i cytydyny, kwasu alfa-liponowego i acetylo-L-karnityny.
- Substancje neuroprotekcyjne wykazują działanie plejotropowe, co oznacza, że korzyści z ich stosowania jest wiele, a jedną z nich jest wsparcie odbudowy neuronów, które sprzyja zachowaniu neuroplastyczności.
Nuclistim wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Dzięki wysokiej zawartości składników aktywnych wspomaga regenerację, odbudowę i ochronę neuronów.
Czym jest neuroprotekcja?
Mózg człowieka to najbardziej złożona i jeszcze nie końca poznana struktura ludzkiego organizmu. Nasze „centrum dowodzenia” zmienia się w ciągu całego życia dzięki neuroplastyczności, czyli zdolności do tworzenia nowych połączeń, reorganizacji, autonaprawy, obumierania wadliwych lub zużytych struktur, a także adaptacji do zmiennych warunków środowiskowych.
Komórki nerwowe obumierają już na etapie życia płodowego, co nie jest niczym niezwykłym i wpisane jest w naturalne, fizjologiczne procesy kształtowania się mózgu. Dotyczy to przede wszystkim neuronów wadliwych, uszkodzonych lub takich, które przestały pełnić swoje funkcje. Jednakże już po 30. roku życia dochodzi do apoptozy (inaczej programowanej śmierci) neuronów, umownie określanych jako zdrowe, stopniowego zaniku otoczki mielinowej (mającej wpływ na szybkość przekazywanych w mózgu sygnałów), a także pogorszenia się kondycji naczyń krwionośnych. To fizjologiczne procesy związane ze starzeniem się mózgu.
Mianem neuroprotekcji określa się działania mające na celu ochronę mózgu (struktur budujących i funkcjonalności w optymalnym stanie) przed szkodliwym wpływem nie tylko samego starzenia się organizmu, ale także urazów i czynników zewnętrznych – np. toksyn. Chodzi tutaj głównie o opóźnienie lub spowolnienie tempa degeneracji neuronów.
Działania neuroprotekcyjne dotyczą przede wszystkim stosowania określonych substancji aktywnych, w tym monofosforanu urydyny i cytydyny, kwasu alfa-liponowego, acetylo-L-karnityny, flawonoidów, resweratrolu, a także polifenoli.
Co się dzieje w uszkodzonym mózgu?
Procesy powodujące uszkodzenie komórek nerwowych bardzo często toczą się równolegle i oddziałują na siebie nawzajem. Bez względu na pierwotną przyczynę tych uszkodzeń (starzenie się, urazy, czynniki chemiczne, toksyny itp.), w mózgu dochodzi do rozwoju stresu oksydacyjnego, upośledzenia funkcjonowania mitochondriów, kumulacji białek patologicznych i stanu zapalnego.
Stres oksydacyjny wydaje się być kluczowym czynnikiem, którego skutki lawinowo pociągają za sobą kolejne etapy neurodegeneracji. To zjawisko zaburzenia równowagi pomiędzy zdolnościami antyoksydacyjnymi komórek a ilością reaktywnych form tlenu, czyli wolnych rodników. Przewaga wolnych rodników powoduje denaturację i agregację białek znajdujących się w mózgu, co w konsekwencji prowadzi do uszkodzenia neuronów i ich apoptozy.
Co szkodzi naszemu mózgowi?
Nasz mózg każdego dnia narażony jest na działanie czynników, które mogą przyczynić się do uszkodzenia neuronów. Część z nich możemy modyfikować – np. poprzez zmianę nawyków, dietę, styl życia, przyjmowanie suplementów diety – a na pozostałe nie mamy wpływu – np. czynniki genetyczne lub naturalne starzenie się organizmu.
Neurodegenerację powoduje szereg czynników, w tym:
- choroby wrodzone i przewlekłe,
- palenie papierosów,
- nadużywanie alkoholu,
- niewłaściwa dieta – bogata w cukry, tłuszcze trans i produkty wysokoprzetworzone,
- brak aktywności fizycznej,
- niska aktywność umysłowa,
- stres – zwłaszcza przewlekły,
- ekspozycja na zanieczyszczenia środowiskowe i toksyny,
- naturalne procesy związane ze starzeniem się organizmu.
Warto pamiętać, że mózg jest wrażliwym organem, który do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje zachowania równowagi między procesami neurodegeneracyjnymi a zdolnością do szybkiej odbudowy i naprawy powstałych uszkodzeń. Z pomocą mogą przyjść niektóre substancje, które wykazując działanie wielotorowe, wspierają pracę mózgu na kilku poziomach.
Preparaty neuroprotekcyjne – czym są i jak działają?
Preparaty o działaniu neuroprotekcyjnym wykazują działanie plejotropowe. Oznacza to, że jedna substancja aktywna ma wpływ na więcej niż jeden mechanizm. To pozwala na uzyskanie maksymalnych efektów przy zastosowaniu jednego preparatu. Suplementacja powinna być jednak dopasowana do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia organizmu. W związku z tym warto porozmawiać o tym z lekarzem.
Działanie plejotropowe substancji neuroprotekcyjnych obejmuje głównie:
- zwiększoną przeżywalność komórek nerwowych,
- poprawę neuroplastyczności neuronów,
- regulację neurogenezy i angiogenezy,
- zahamowanie lub spowolnienie procesów patologicznych,
- ograniczenie apoptozy,
- niedopuszczenie do rozwoju wtórnych uszkodzeń.
Wybierając suplement diety o działaniu neuroprotekcyjnym warto rozważyć takie substancje aktywne jak monofosforan urydyny i cytydyny, kwas alfa-liponowy (kwas tioktynowy), acetylo-L-karnitynę, flawonoidy, resweratrol, a także polifenole.
Monofosforan urydyny
Monofosforan urydyny, a ściślej mówiąc urydyno-5′-monofosforan (UMP), to cząsteczka wykazująca silną neuroaktywność. Pod względem chemicznym jest rybonukleotydem wchodzącym w skład RNA. UMP jest zatem niezbędną substancją służącą do syntezy materiału genetycznego. Wraz z dietą spożycie tego związku jest niewielkie. Znikome ilości urydyny znajdują się w rybach, drożdżach, pietruszce, wołowinie i wieprzowinie. W związku z tym suplementacja tej substancji jest dobrym rozwiązaniem.
Monofosforan urydny wykazuje zróżnicowane działanie na mózg. Przede wszystkim jest neuroprzekaźnikiem i przyczynia się do utworzenia nowych połączeń synaptycznych. Zwiększa aktywność czynnika wzrostu nerwów (NGF), który jest niezbędny w prawidłowym procesie neurogenezy.
Monofosforan cytydyny
Monofosforan cytydyny (CMP) jest nukleotydem, wchodzącym w skład RNA oraz DNA, czyli kwasów nukleinowych. Ważną funkcją monofosforanu cytydyny jest budowanie fosfolipidów, czyli struktur obecnych w błonach komórkowych neuronów. Same fosfolipidy stanowią nie tylko barierę ochronną komórek nerwowych, ale także zapewniają optymalne warunki do mechanizmów przekazywania cząsteczek sygnałowych, jonów i elektrycznego przewodzenia impulsów.
Stosowanie CMP sprzyja neuroregeneracji, neuromodulacji i neuroprotekcji. Dzięki tym zdolnościom wspiera funkcje poznawcze, zarówno u osób młodych, jak i seniorów. Zaleca się, aby nukleotydy przyjmować z witaminami z grupy B, zwłaszcza B12.
Kwas alfa-liponowy
Kwas alfa-liponowy (ALA), inaczej kwas tioktynowy, jest naturalnym antyoksydantem zaliczanym do kwasów tłuszczowych. ALA pełni także funkcję koenzymu, jest jednym ze składowych cyklu Krebsa, a także bierze udział w reakcjach katabolicznych i anabolicznych.
Silne właściwości antyoksydacyjne kwasu alfa-liponowego powodują, że substancja ta skutecznie chroni przed efektami stresu oksydacyjnego. Pozwala to na zachowanie jego profilu neuroprotekcyjnego – neutralizacja wolnych rodników chroni komórki nerwowe przed wczesną degeneracją.
ALA dodatkowo zabezpiecza mózg przed nadmiernym odkładaniem się blaszek beta-amyloidowych, których nadmiar leży u podstaw wielu chorób neurodegeneracyjnych np. choroby Alzheimera.
Acetylo-L-karnityna
Acetylo-L-karnityna to aminokwas wpływający na poziom acetylocholiny w mózgu. W organizmie człowieka powstaje na skutek przekształcenia karnityny. W niewielkiej ilości związek ten występuje w pożywieniu, głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego.
Substancja, jaką jest acetylo-L-karnityna bierze udział w procesach wytwarzania energii poprzez wspomaganie transportu kwasów tłuszczowych do mitochondriów. Przyczynia się do modulowania aktywności niektórych białek biorących udział w procesach neuronalnych, w tym czynnika wzrostu nerwów. W związku z tym acetylo-L-karnityna wykazuje działanie neuroprotekcyjne, wspomagając prawidłową pracę układu nerwowego.
Neuroprotekcja, czyli ochrona układu nerwowego
Każdy z nas może zadbać o dobrą kondycję swojego mózgu. Składa się na to wiele czynności, w tym prawidłowe odżywianie, regularna aktywność fizyczna, ograniczenie stresu, zadbanie o długi sen, zrezygnowanie z używek i częste badania kontrolne.Mózg można wspierać również za pomocą preparatów o działaniu neuroprotekcyjnym. Ich wybór warto dostosować do własnych potrzeb, wieku i ogólnej kondycji organizmu.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.
Wspiera pamięć i koncentrację, usprawnia procesy uczenia się. Zawiera olej z ryb i olej z wiesiołka...
Wspiera funkcjonowanie układu nerwowego, pomaga w redukcji zmęczenia, skraca czas potrzebny na zaśni...
Zapewnia kompleksowe wsparcie obwodowego układu nerwowego. Zawiera innowacyjne składniki: acetylo-L...
Polecany przy zaburzeniach funkcji poznawczych, demencji starczej, trudnościach w zapamiętywaniu, po...
Preparat zalecany w celu uzupełnienia codziennej diety w kwas alfa-liponowy.
Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie kości, mięśni i układu nerwowego. Uzupełnia niedobór witamin D₁...
Uzupełnia codzienną dietę w palmitoiloetanoloamid (PEA) oraz witaminy z grupy B (B1, B6, B12).
Nuclistim wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Dzięki wysokiej zawartości składników...
Źródła:
- M. Orłowska-Majdak. Neuroprotekcyjne właściwości związków pochodzenia roślinnego: triterpeny pentacykliczne, “Psychiatr. Psychol. Klin.” nr 14(4), 2014.
- M. Wiszniewska i A. Członkowska. Rola cerebrolizyny w neuroprotekcji i neuroregeneracji — przegląd piśmiennictwa, “Polski Przegląd Neurologiczny”, nr 3(10), 2014.
- Szczechowiak, K. Rola wybranych substancji w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego, Medical Tribune Polska. Neurologia po Dyplomie 2020/02 https://podyplomie.pl/neurologia/34096,rola-wybranych-substancji-w-funkcjonowaniu-osrodkowego-ukladu-nerwowego?srsltid=AfmBOop3MgIuI59h65GbPgCK9RDtYhGKVCyVwA7UoL-19K6idYHlOHaS [dostęp 23.10.2024]
- Nunes, C. P., Higashi, R., Ribeiro, M. G., Fonseca, A. D. S. D., Leite, A. C. C. B., & Krymchantowski, A. V. (2008). Efficacy and tolerability of a combination of uridine, cytidine, and vitamin B12 in anemia. A double-blind, comparative study versus nucleotide monotherapy. RBM rev. bras. med.
- Łabuz-Roszak B. Kwas α-liponowy w chorobach układu nerwowego https://podyplomie.pl/aktualnosci/07769,kwas-liponowy-w-chorobach-ukladu-nerwowego [dostęp 23.10.2024]
- Acetylo-L-karnityna | ALCAR | NeuroExpert Encyklopedia Neurofizjologii https://neuroexpert.org/suplementy/acetylo-l-karnityna-alcar/ [dostęp 23.10.2024].