- Nowością jest odwrócenie piramidy – w przeciwieństwie do innych wersji, produkty spożywcze, które zaleca się spożywać w największych ilościach, znalazły się na górze piramidy.
- Przy opracowywaniu najnowszej piramidy żywieniowej skupiono się na określeniu optymalnego modelu żywienia z punktu widzenia fizjologii i biologii człowieka (a nie na uwarunkowaniach społeczno-ekonomicznych).
- Głównym przesłaniem DGA 2025-2030 jest zwrot w stronę tzw. real food, czyli żywności minimalnie przetworzonej.
- Za jedną z najbardziej istotnych zmian uznaje się określenie docelowego spożycia białka na poziomie 1,2-1,6 g/kg masy ciała na dobę.
- Pełnotłusty nabiał bez dodatku cukru uznawany jest za element zdrowej diety. Również tradycyjne tłuszcze kulinarne (łój wołowy czy masło) uznaje się za akceptowalne, ale w umiarkowanych ilościach.
Wspomaga optymalny rozkład węglowodanów, tłuszczów i białek przyjmowanych w pożywieniu. Zawiera kompleks enzymów trawiennych oraz naturalne ekstrakty roślinne (koper, papaja).
Piramida żywienia – tym razem w wersji odwróconej
Przedstawianie zaleceń żywieniowych w formie piramidy nie jest rewolucyjnym amerykańskim pomysłem. Tak naprawdę piramida żywienia pojawiła się po raz pierwszy w Szwecji. Następnie przyjęła się w różnych krajach, w tym w Polsce czy USA.
Jednak jest coś, co różni najnowsze zalecenia dietetyczne „Dietary Guideline for Americans” od poprzednich wersji. Nowością jest odwrócenie piramidy – w przeciwieństwie do innych wersji produkty spożywcze, które zaleca się spożywać w największych ilościach, znalazły się na górze piramidy. Z kolei te wymagające ograniczenia, pojawiły się u jej podstawy. Patrząc na najnowszą amerykańską grafikę, można powiedzieć, że przypomina bardziej lejek niż klasyczną piramidę.
DGA 2025-2030 – czego jeść więcej, a co ograniczać?
Dietary Guidelines for Americans 2025–2030 (DGA 2025–2030) to najdalej idąca rewizja amerykańskiej polityki żywieniowej od lat. Jej podstawą naukową jest dokument „The Scientific Foundation for the Dietary Guidelines for Americans, 2025–2030”, będący niezależną analizą dowodów naukowych. W przeciwieństwie do ubiegłych lat przy jego opracowywaniu skupiono się na określeniu optymalnego modelu żywienia z punktu widzenia fizjologii i biologii człowieka (a nie na uwarunkowaniach społeczno-ekonomicznych).
Główne założenie – zwrot w stronę żywności minimalnie przetworzonej („real food”)
Hamburgery, hot dogi, słone przekąski, tłuste sosy, słodycze – to produkty, z którymi często kojarzy się kuchnia amerykańska. Wysokie spożycie żywności ultraprzetworzonej w USA to duży problem – wskazuje się, że standardowa dieta amerykańska jest kluczowym czynnikiem, który napędza epidemię otyłości, cukrzycy typu 2. i schorzeń sercowo-naczyniowych. Nic więc dziwnego, że głównym przesłaniem DGA 2025-2030 jest zwrot w stronę tzw. real food, czyli żywności minimalnie przetworzonej.
W najnowszych zaleceniach żywieniowych mocno podkreśla się kategoryczną potrzebę ograniczenia żywności ultraprzetworzonej. Zaleca się, aby pojedynczy posiłek nie zawierał więcej niż 10 g cukrów dodanych.
Eksperci podkreślają, że należy w szczególności ograniczyć spożycie: słodkich i słonych przekąsek, słodzonych napojów i produktów zawierających konserwanty, emulgatory, barwniki czy słodziki nienutrytywne.
Ograniczenie spożycia alkoholu i soli
Zalecenia dotyczące ograniczenia spożycia alkoholu i soli nie są niczym nowym. Jednak pojawiają się w nich pewne wskazówki, które zasługują na szczególną uwagę:
- istotną nowością jest wskazanie, że osoby bardzo aktywne fizycznie mogą potrzebować więcej sodu,
- wyliczenie grup, które powinny unikać alkoholu całkowicie (m.in. kobiety w ciąży, osoby przyjmujące leki, osoby w trakcie zdrowienia z zaburzeń używania alkoholu).
DGA 2025–2030 wzmacnia przekaz potrzeby redukcji spożycia alkoholu, co wpisuje się w obecny trend traktowania go jako czynnik ryzyka zdrowotnego.
Więcej białka
Za jedną z najbardziej istotnych zmian uznaje się określenie docelowego spożycia białka na poziomie 1,2-1,6 g/kg masy ciała na dobę. Jest to poziom wyraźnie wyższy niż chociażby ten, który zaleca się populacji Polski (zalecane spożycie – RDA wynosi 0,83 g na kg m.c. na dobę).
W DGA 2025-2030 podkreśla się, że zapotrzebowanie na białko jest zmienne i zależy od różnych czynników: wieku, stanu metabolicznego, poziomu aktywności fizycznej, obecności chorób przewlekłych.
W przeciwieństwie do poprzednich wersji zaleceń dietetycznych nie faworyzuje się diet roślinnych kosztem zwierzęcych.
Najnowsze rekomendacje wskazują na białko zwierzęce jako kluczowe źródło aminokwasów egzogennych i mikroskładników, które trudno dostarczyć, spożywając wyłącznie produkty pochodzenia roślinnego.
Nowe podejście do pełnotłustego nabiału i tradycyjnych tłuszczów kulinarnych
W najnowszych zaleceniach żywieniowych odchodzi się od bezwarunkowej promocji produktów niskotłuszczowych. Pełnotłusty nabiał bez dodatku cukru uznawany jest za element zdrowej diety. Również tradycyjne tłuszcze kulinarne (łój wołowy czy masło) uznaje się za akceptowalne, ale w umiarkowanych ilościach.
Przy czym limit dotyczący spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych pozostaje bez zmian. Podkreśla się, aby nie przekraczały one 10% energii. Ma być to ułatwione poprzez redukcję żywności o wysokim stopniu przetworzenia.
Wzmocnienie znaczenia warzyw i owoców
Nie jest niczym nowym, że warzywa i owoce to jeden z najważniejszych elementów zdrowej diety. W nowych wytycznych dietetycznych nie kwestionuje się ich znaczenia, a wręcz przeciwnie – jeszcze bardziej podkreśla ich wartość. Jednak pojawia się kilka nowości:
- akcentowanie przewagi warzyw nad owocami,
- preferowanie spożywania warzyw i owoców w całości,
- ograniczenie spożycia soków (nawet tych 100%) – nie są one traktowane jako równoważnik owoców.
Podkreśla się również, jak ważną rolę dla odporności, stanu zapalnego i regulacji metabolizmu, odgrywają błonnik pokarmowy i mikrobiota jelitowa.
Węglowodany – jakość ponad wszystko
W DGA 2025-2030 kładzie się nacisk przede wszystkim na jakość węglowodanów, rozróżniając je na pełnoziarniste i rafinowane. Podkreśla się, że problemem współczesnej diety USA tak naprawdę nie jest ilość węglowodanów, ale ich niska jakość metaboliczna.
Patrząc na odwróconą piramidę żywieniową, można zauważyć, że pełnoziarniste produkty zbożowe znajdują się na samym dole. Zaleca się spożywanie 2-4 porcji pełnych ziaren dziennie i ograniczenie produktów, takich jak: białe pieczywo, przekąski zbożowe, produkty instant i płatki śniadaniowe.
Czy amerykańska piramida żywieniowa to prawdziwa rewolucja?
Amerykańska piramida żywieniowa stała się przedmiotem gorących dyskusji. Jednak czy to naprawdę, aż tak wielka rewolucja w zaleceniach żywieniowych?
DGA 2025-2030 zawierają pewne rewolucyjne zmiany. Jednocześnie podtrzymują niektóre zalecenia dietetyczne, które funkcjonują od lat. Za pewną rewolucję można uznać znaczne zwiększenie zalecanego poziomu spożycia białka, odejście od bezwarunkowej promocji produktów niskotłuszczowych i zwrot ku pełnotłustemu nabiałowi czy tradycyjnym tłuszczom kulinarnym, zaprzestanie traktowania soków owocowych jako równoważnika owoców i zalecenia dotyczące ich ograniczenia, a także umieszczenie pełnoziarnistych produktów zbożowych na samym dole odwróconej piramidy. Zaskakujące może być również to, że odchodzi się od faworyzowania diety roślinnej, która w ostatnich latach zyskiwała coraz większe uznanie i popularność.
Niektóre z tych zmian można kwestionować, ale z pewnością na duży plus zasługuje główne przesłanie – „eat real food”. Ograniczenie spożycia żywności o wysokim stopniu przetworzenia to jedno z największych wyzwań dla współczesnej dietetyki. W związku z tym tak ważne jest sygnalizowanie tego problemu w zaleceniach żywieniowych publikowanych przez administracje publiczne.
Podstawą każdego Fertistimu jest inozytol, który wspiera Twoje zdrowie i równowagę organizmu. Każdy z produktów w tej rodzinie jest jednak nieco inny i sprawdzi się w innych okolicznościach.
Saszetki z inozytolem. Wsparcie przy insulinooporności i PCOS. Fertistim wspomaga funkcje płodnościo...
Saszetki z inozytolem. Fertistim wspomaga funkcje płodnościowe i regulację aktywności hormonalnej. O...
Składniki preparatu przyczyniają się do regulacji aktywności hormonalnej u mężczyzn. Kompleks bi...
Saszetki z czystym mio-inozytolem – izomeryczną formą inozytolu, która występuje naturalnie w organ...
Źródła:
- U.S. Department of Agriculture and U.S. Department of Health and Human Services, Dietary Guidelines for Americans, 2025–2030 (DGA 2025–2030).
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, 2024. Dostęp online: https://www.pzh.gov.pl/normy-zywienia-2024/.
- Polskie Towarzystwo Dietetyki, Nowe amerykańskie zalecenia żywieniowe „Eat Real Food” – DGA 2025-2030. Dostęp online: https://ptd.org.pl/nowe-amerykanskie-zalecenia-zywieniowe-eat-real-food-dga-2025-2030/.