- W ludzkim przewodzie pokarmowym żyje ogromna liczba mikroorganizmów, którą nazywa się mikrobiotą jelitową. Szacuje się, że w jej skład wchodzi nawet 1500 różnych gatunków mikroorganizmów.
- Gdy równowaga mikrobioty jelitowej zostaje zaburzona (np. przez stres, niewłaściwą dietę lub antybiotyki) cały organizm może odczuwać tego konsekwencje.
- Pojęcie „psychobiotyk” zostało wprowadzone do terminologii naukowej w 2013 roku przez dwóch badaczy – psychiatrę Teda Dinana oraz neurologa Johna F. Cryana.
- Psychobiotyki to preparaty probiotyczne, które po przyjęciu w odpowiednich ilościach mogą wspierać zdrowie psychiczne.
Czym jest mikrobiota jelitowa i jakie funkcje pełni?
W ludzkim przewodzie pokarmowym żyje ogromna liczba mikroorganizmów, które nazywa się mikrobiotą jelitową. Szacuje się, że w jej skład wchodzi nawet 1500 różnych gatunków mikroorganizmów, w tym bakterie o działaniu prozdrowotnym, bakterie potencjalnie chorobotwórcze, grzyby drożdżopodobne (takie jak Candida) oraz wiele innych.
Mikrobiota każdego człowieka jest unikalna – niczym odcisk palca. Przy czym wyróżnia się pewien wspólny „rdzeń” gatunków mikroorganizmów, który występuje u większości zdrowych osób. Proces jego kształtowania rozpoczyna się już w pierwszych chwilach życia – kluczowy moment przypada na tzw. pierwsze 1000 dni, czyli czas od poczęcia do około 2-3 roku życia. To właśnie wtedy środowisko życia, sposób żywienia, rodzaj porodu czy antybiotykoterapia mogą długofalowo wpłynąć na rozwój mikrobioty oraz ogólny stan zdrowia w późniejszych latach.
Mikrobiota jelitowa pełni szereg ważnych funkcji w organizmie – wspiera dojrzewanie układu odpornościowego, pomaga w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych, syntetyzuje witaminy z grupy B i witaminę K, produkuje krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i neuroprzekaźniki, a także odgrywa rolę w ochronie nabłonka jelitowego przed toksynami i patogenami. Coraz więcej dowodów wskazuje również na jej wpływ na pracę mózgu i zdrowie psychiczne. I tu właśnie dochodzimy do pytania o to, co to są psychobiotyki?
Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej np. po infekcjach, po antybiotykoterapii, podczas podróży do innych stref klimatycznych.
Jelita jak drugi mózg?
Skąd pomysł, że mikroorganizmy żyjące w przewodzie pokarmowym w jakikolwiek sposób wpływają na układ nerwowy? Warto przypomnieć w tym miejscu określenie, że „jelita to drugi mózg”. Nie wzięło się ono znikąd.
Choć może brzmieć to zaskakująco, jelita pełnią w organizmie znacznie więcej funkcji niż tylko trawienie pokarmu i wchłanianie składników odżywczych. Z uwagi na ich złożoną budowę, liczne zakończenia nerwowe oraz intensywną aktywność metaboliczną i immunologiczną, coraz częściej nazywa się je „drugim mózgiem”.
Jelita i mózg tworzą tzw. oś mózgowo-jelitową – czyli dwukierunkowy system komunikacji, który pozwala im nieustannie się ze sobą porozumiewać. Dzięki temu bakterie zamieszkujące jelita mogą wpływać na pracę mózgu i odwrotnie.
Gdy równowaga mikrobioty jelitowej zostaje zaburzona (np. przez stres, niewłaściwą dietę lub antybiotyki) cały organizm może odczuwać tego konsekwencje. Pojawiają się nie tylko problemy trawienne, ale także objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (np. zmiany nastroju).
Psychobiotyk – co to jest?
Pojęcie „psychobiotyk” zostało wprowadzone do terminologii naukowej w 2013 roku przez dwóch badaczy – psychiatrę Teda Dinana oraz neurologa Johna F. Cryana. Ich wspólne badania i obserwacje nad wpływem mikrobioty jelitowej na zdrowie psychiczne człowieka doprowadziły do wyodrębnienia nowej kategorii probiotyków – tych, które wykazują potencjał we wspieraniu zdrowia psychicznego.
Psychobiotyki to preparaty probiotyczne, które – po przyjęciu w odpowiednich ilościach – mogą wspierać zdrowie psychiczne poprzez działanie na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), wpływ na układ immunologiczny, ogólnoustrojowe zmniejszanie stanu zapalnego, a także wydzielanie neuroprzekaźników, krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i białek.
Termin ten stosowany jest przez ekspertów, gdy dany szczep probiotyczny jest badany lub stosowany właśnie w kontekście wsparcia zdrowia psychicznego.
Wsparcie układu odpornościowego, odbudowy mikroflory jelitowej oraz regeneracji nabłonka jelitowego dzięki składnikom pochodzenia naturalnego. Zawiera nukleotydy, fukoidan, cy...
Psychobiotyki na depresję – wyniki badań naukowych
Depresja to jedna z najczęściej występujących chorób na świecie. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), jest również główną przyczyną niezdolności do pracy i niesprawności na świecie. Nic więc dziwnego, że tak dużą uwagę poświęca się poszukiwaniu skutecznych metod leczenia. Badacze wzięli pod lupę w tym kontekście również psychobiotyki. Co zaobserwowali?
Jedno z najnowszych badań opublikowano na łamach czasopisma naukowego Nutrients w lutym 2025 roku. Objęto nim 266 dorosłych osób leczonych z powodu choroby nowotworowej. Podzielono je na 2 grupy – pierwsza liczyła 132 badanych, którzy otrzymywali psychobiotyki. Z kolei w grupie placebo znalazło się 134 osób. Po miesiącu przyjmowaniu psychobiotyków zaobserwowano zmniejszenie objawów depresji u 48 osób, a także poziomu stresu – u 42 badanych i lęku u 72 pacjentów (mierzonych Skalą Depresji Hamiltona, Kwestionariuszem Lęku Uogólnionego GAD-7 i Skalą Postrzeganego Stresu PSS-14)1.
W badaniu, które wykazało zmniejszenie objawów depresji, poziomu lęku i stresu po miesiącu przyjmowania psychobiotyków, wykorzystano 4 szczepy bakterii, takie jak: Bifidobacterium animalis subsp. lactis LMG P-21384 [BS01] [2.50 × 1010 cfu], Bifidobacterium breve DSM 16604 [BR03] [1.00 × 1010 cfu], Bifidobacterium longum DSM 16603 [BL04] [8.00 × 109 cfu] i Lacticaseibacillus rhamnosus ATCC 53103 [GG] [4.50 × 1010 cfu].
W innym randomizowanym badaniu klinicznym wykorzystano tylko jeden szczep bakterii – Lacticaseibacillus rhamnosus HN001 (HN001) do sprawdzenia jego wpływu na poprawę samopoczucia psychicznego. W badaniu uczestniczyło 120 dorosłych z poziomem stresu lekkim do wysokiego mierzonym przy użyciu Perceived Stress Scale (PSS). Wśród badanych, którzy przyjmowali psychobiotyki, zaobserwowano poprawę w wynikach pomiaru szczęścia (mierzonego kwestionariuszem Oxford Happiness Questionnaire – OHQ) i zmniejszenie poziomu stresu określonego kwestionariuszem PSS.Pomiarów dokonano w 14. i 28. dniu podawania psychobiotyków2.
Zdrowe Rozwiązania przypominają! Pamiętaj, że depresja jest poważną chorobą, która wymaga profesjonalnej diagnozy i leczenia. Jeśli podejrzewasz, że Ty lub ktoś z Twoich bliskich może zmagać się z depresją – nie próbuj „leczyć się” na własną rękę – skonsultuj się z lekarzem oraz psychologiem. Połączenie farmakoterapii i psychoterapii jest podstawowym schematem postępowania w depresji i przynosi dobre efekty.
Psychobiotyki bez recepty
Psychobiotyki można kupić w preparatach odstępnych bez recepty, ale warto pamiętać o kilku kwestiach. Po pierwsze ważne jest przyjmowanie określonego szczepu (lub szczepów) bakterii – nie wszystkie mają takie samo znaczenie dla funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Po drugie należy przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i czasu przyjmowania psychobiotyków. Najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem probiotykoterapii skonsultować się ze specjalistą, który pomoże dobrać suplement diety do indywidualnych potrzeb.
Na koniec warto dodać, że perspektywa wykorzystania psychobiotyków we wspomaganiu leczenia depresji, redukcji poziomu lęku czy stresu wydaje się obiecująca.
Wyniki badań naukowych dają pewną nadzieję, ale mimo wszystko nie należy traktować psychobiotyków jako złotego środka na wszystkie problemy.
Ważne są również inne metody leczenia dobrane przez lekarza, a także zdrowy styl życia wspomagający funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, układu immunologicznego (odpornościowego) czy utrzymanie równowagi hormonalnej.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.
Wspiera pamięć i koncentrację, usprawnia procesy uczenia się. Zawiera olej z ryb i olej z wiesiołka...
Wspiera funkcjonowanie układu nerwowego, pomaga w redukcji zmęczenia, skraca czas potrzebny na zaśni...
Zapewnia kompleksowe wsparcie obwodowego układu nerwowego. Zawiera innowacyjne składniki: acetylo-L...
Polecany przy zaburzeniach funkcji poznawczych, demencji starczej, trudnościach w zapamiętywaniu, po...
Preparat zalecany w celu uzupełnienia codziennej diety w kwas alfa-liponowy.
Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie kości, mięśni i układu nerwowego. Uzupełnia niedobór witamin D₁...
Uzupełnia codzienną dietę w palmitoiloetanoloamid (PEA) oraz witaminy z grupy B (B1, B6, B12).
Nuclistim wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Dzięki wysokiej zawartości składników...
Źródła:
- Tzikos, G.; Chamalidou, E.; Christopoulou, D.; Apostolopoulou, A.; Gkarmiri, S.; Pertsikapa, M.; Menni, A.-E.; Theodorou, I.M.; Stavrou, G.; Doutsini, N.-D.; et al. Psychobiotics Ameliorate Depression and Anxiety Status in Surgical Oncology Patients: Results from the ProDeCa Study. Nutrients 2025, 17, 857.
- Al Kassaa I, Fuad M. Effects of Lacticaseibacillus rhamnosus HN001 on Happiness and Mental Well-Being: Findings from a Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2024 Sep 2;16(17):2936.
- https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/69882,depresja.