Czym jest wirus Nipah?
Wirus Nipah (NiV) to groźny wirus odzwierzęcy z rodziny Paramyxoviridae. Głównym rezerwuarem wirusa są nietoperze owocożerne, przede wszystkim z rodzaju Pteropus – znane również jako rudawki lub „latające lisy”1.
Z uwagi na wysoką śmiertelność i potencjał pandemiczny wirus Nipah został oznaczony przez Światową Organizację Zdrowia jako patogen priorytetowy1, co podkreśla konieczność pilnego opracowania m.in. testów diagnostycznych czy skutecznego leczenia.
Lek bez recepty INUPRIN FORTE zawiera jako substancję czynną inozyny pranobeks, która wykazuje działanie przeciwwirusowe i pobudzające czynność układu odpornościowego.
Skąd pochodzi wirus Nipah i dlaczego zaliczany jest do najgroźniejszych wirusów odzwierzęcych?
Wirus Nipah został po raz pierwszy zidentyfikowany w 1998 roku w Malezji, gdzie epidemia rozpoczęła się wśród osób mających bliski kontakt z hodowlą świń. Początkowo zakażenia błędnie wzięto za japońskie zapalenie mózgu.
Obecnie patogen ten uznawany jest za jeden z najbardziej niebezpiecznych drobnoustrojów na świecie z powodu:
- wysokiego wskaźnika śmiertelności – szacuje się go na 40-80%, a w niektórych ogniskach w Indiach odnotowano śmiertelność przekraczającą 90%2,
- szerokiego spektrum gospodarzy – wirus może zakażać nie tylko ludzi, ale także świnie, psy, koty, kozy czy konie2,
- zdolności do mutacji – wirus Nipah ma tendencję do szybkiej ewolucji, co budzi obawy przed powstaniem szczepu o większej zakaźności1.
Gdzie występuje wirus Nipah i jak często dochodzi do zakażeń?
Wirus Nipah występuje głównie w regionach Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, gdzie wywołuje sporadyczne, lecz wysoce śmiertelne ogniska epidemiczne.
Obecne ognisko epidemiczne wykryte zostało w Indiach, w stanie Bengal Zachodni, niedaleko Kolkaty.
Warto wiedzieć!
Na terenach Bengalu, tzn. Bengalu Zachodniego w Indiach oraz Bengalu Wschodniego (dzisiejszego Bangladeszu), ogniska epidemiczne wirusa Nipah występują cyklicznie, niemal co roku. Są one związane z sezonem zbioru soku z palmy daktylowej, który trwa od listopada do marca2.
Wirus Nipah wywołuje znacznie mniej przypadków niż inne zakaźne choroby wirusowe, takie jak grypa czy COVID-19. Chociaż określa się, że patogen ten ma potencjał pandemiczny, obecnie transmisja z człowieka na człowieka jest ograniczona do bliskich kontaktów.
Dotychczasowe ogniska choroby i kraje endemiczne
Szacuje się, że od wybuchu pierwszego ogniska epidemicznego, na wirusa Nipah zachorowało na całym świecie około 754 osób, z czego 435 zmarło4. Obecność wirusa zanotowano w Malezji, Singapurze i na Filipinach. Z kolei Indie i Bangladesz uznawane są za kraje endemicznego występowania wirusa Nipah, z uwagi na powtarzające się przypadki.
Ciekawostka
Tajlandia, Kambodża, Indonezja, Wietnam oraz Ghana to kraje, w których nigdy nie stwierdzono zachorowania na wirusa Nipah. Badania naukowe potwierdziły jednak obecność RNA wirusa oraz swoistych przeciwciał u nietoperzy w tych regionach, co oznacza, że jest on obecny w środowisku1,2.
Jak dochodzi do zakażenia wirusem Nipah?
Do zakażenia wirusem Nipah najczęściej dochodzi na drodze transmisji z nietoperzy na ludzi, rzadziej transmisji międzyludzkiej. W przypadku ognisk epidemicznych w Malezji i na Filipinach zidentyfikowano żywicieli pośrednich – świnie oraz konie – których skażone tkanki lub wydzieliny spowodowały infekcję u ludzi.
Największe ryzyko stwarza:
- ekspozycja na wydzieliny (krew, ślinę, odchody) nietoperza, najczęściej poprzez spożycie skażonej żywności,
- spożywanie surowego soku z palmy daktylowej,
- bezpośredni kontakt z osobą, która ma objawy infekcji wywołanej wirusem Nipah1,4.
Objawy zakażenia wirusem Nipah
Okres inkubacji wirusa wynosi zazwyczaj od 4 do 14 dni, choć w skrajnych przypadkach może przedłużyć się nawet do kilku miesięcy1. W tym czasie choroba rozpoczyna się nagle i może przypominać niespecyficzną infekcję wirusową dróg oddechowych.
Pacjenci zgłaszają objawy grypopodobne, takie jak:
- wysoka gorączka,
- silne bóle głowy,
- bóle stawowo-mięśniowe,
- zmęczenie,
- bóle gardła,
- nudności i wymioty1,2.
Ciężki przebieg choroby – dlaczego śmiertelność wirusa Nipah jest tak wysoka?
Wysoka śmiertelność zakażeń wirusem Nipah wynika przede wszystkim z dynamiki choroby oraz powinowactwa patogenu do ośrodkowego układu nerwowego. U większości chorych prowadzi on do rozwoju ciężkiego zapalenia mózgu, z szybko narastającym obrzękiem, zaburzeniami świadomości i drgawkami. U części pacjentów dochodzi również do zajęcia układu oddechowego – rozwoju zapalenia płuc lub ostrej niewydolności oddechowej1,2.
Leczenie i szczepionka – co obecnie wiemy?
Obecnie medycyna nie dysponuje lekiem na wirusa Nipah. Leczenie infekcji wywołanej tym patogenem opiera się na terapii wspomagającej – odpoczynku, nawadnianiu i leczeniu objawowym. Trwają intensywne poszukiwania skutecznego leku, a pod lupą naukowców znalazły się takie substancje jak rybawiryna czy białko monoklonalne m102.44.
Podobnie jak w przypadku leku, nie opracowano jeszcze szczepienia na wirusa Nipah.
Sytuacja epidemiologiczna w 2026 roku – czy wirus Nipah może wywołać pandemię?
Nie cichnie medialne echo doniesień dotyczących wirusa Nipah po wykryciu nowego ogniska epidemicznego 26 stycznia 2026 roku w Indiach.
Według aktualnych raportów indyjskiego rządu, podczas obecnej epidemii w Indiach stwierdzono 2 przypadki zakażenia, a kolejne 196 osób z kontaktu zidentyfikowano i poddano kwarantannie. Obecnie nie ma przesłanek, by twierdzić, że obecna sytuacja przerodzi się w niekontrolowaną pandemię.
W związku z sytuacją epidemiczną, kraje takie jak Tajlandia, Nepal czy Wietnam wprowadziły kampanie informacyjne oraz badania przesiewowe pasażerów przybywających z Indii na międzynarodowe lotniska. Jest to standardowe postępowanie, szczególnie w kontekście wzrostu turystyki z Indii.
Wirus Nipah a plany podróżnicze – co warto wiedzieć?
Ryzyko zarażenia wirusem Nipah wśród turystów podróżujących do Indii lub już tam przebywających jest obecnie oceniane jako bardzo niskie3. Czołowe organizacje zajmujące się monitorowaniem sytuacji epidemiologicznej na świecie nie wydały obecnie zaleceń dotyczących powstrzymania się przed podróżowaniem do Indii.
Co więcej, nie należy również obawiać się podróży do innych krajów Azji, np. do Tajlandii, Wietnamu czy Nepalu, gdzie wprowadzono kontrole sanitarne na międzynarodowych lotniskach.
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) zaleca, by osoby podróżujące lub zamieszkujące w regionie Bengalu Zachodniego w Indiach pamiętały o:
- unikaniu bliskiego kontaktu z dzikimi i domowymi zwierzętami oraz kontaktu z ich wydzielinami,
- dokładnym myciu, obieraniu i gotowaniu warzyw i owoców przed spożyciem,
- unikaniu spożywania surowego soku z palmy daktylowej, nazywanego w lokalnym języku khejur ras3.
Wsparcie odporności i ochrona przeciwwirusowa w podróży – co naprawdę ma sens?
Podróżując, jesteśmy o wiele bardziej narażeni na powszechne patogeny – wirusy grypy, RSV czy koronawirusy. Podstawą ochrony przed infekcjami pozostają proste, lecz skuteczne działania:
- higiena rąk,
- unikanie kontaktu rąk z jamą ustną i twarzą,
- unikanie kontaktu z osobami chorymi,
- ograniczenie przebywania w dużych skupiskach ludzi w okresach zwiększonej zachorowalności,
- stosowanie masek ochronnych w zatłoczonych, zamkniętych przestrzeniach (lotniska, samoloty, transport publiczny),
- szczepienia ochronne zalecane przed podróżą.
Jednocześnie warto zadbać o prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Oprócz nawodnienia organizmu i odpowiedniej ilości snu, wsparciem mogą być też składniki o udokumentowanym działaniu immunomodulującym, takie jak witamina D, cynk czy pranobeks inozyny.
Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej np. po infekcjach, po antybiotykoterapii, podczas podróży do...
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, a także uzupełnienia codzienną dietę w sel...
Wspomaga prawidłowe działanie układu odpornościowego.
Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Zawiera Miód Manuka uzyskiwany z nektaru k...
Na wzmocnienie odporności. Zawiera beta-glukan.
Wsparcie układu odpornościowego, odbudowy mikroflory jelitowej oraz regeneracji nabłonka jelitowego...
Źródła:
- Madhukalya R, Yadav U, Parray HA, et al. Nipah virus: pathogenesis, genome, diagnosis, and treatment. Appl Microbiol Biotechnol. 2025;109(1):158. Published 2025 Jul 1. doi:10.1007/s00253-025-13474-6
- Singh RK, Dhama K, Chakraborty S, et al. Nipah virus: epidemiology, pathology, immunobiology and advances in diagnosis, vaccine designing and control strategies – a comprehensive review. Vet Q. 2019;39(1):26-55. doi:10.1080/01652176.2019.1580827
- European Centre for Disease Prevention and Control. (2026). Communicable disease threats report, week 5, 24–30 January 2026. Solna, Szwecja: ECDC. Dostępne na: www.ecdc.europa.eu
- National Centre for Disease Control (NCDC). (2026, styczeń). Nipah Virus Disease. CD Alert, 1(1). Directorate General of Health Services, Government of India.