- Zapalenie tchawicy często rozpoczyna się w krtani, ale może rozwinąć się także z gardła, zatok lub oskrzeli. Zwykle wywoływane jest przez infekcje wirusowe lub bakteryjne.
- Objawy zapalenia tchawicy zależą od formy choroby. W ostrej postaci pojawiają się kaszel, chrypka, ból gardła, duszności, osłabienie i gorączka. W przewlekłej formie występuje suchy kaszel, duszności, zmęczenie i apatia.
- Leczenie zależy od przyczyny – w przypadku infekcji bakteryjnej stosuje się antybiotyki, a wirusowej – leczenie objawowe. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja.
- Wspomagające inhalacje pomagają nawilżyć błony śluzowe podczas zapalenia tchawicy i upłynnić wydzielinę, zalegającą w drogach oddechowych. Więcej wskazówek dotyczących inhalacji znajdziesz na Zdrowych Rozwiązaniach >>>
Czym jest zapalenie tchawicy?
Zapalenie tchawicy (ang. tracheitis) najczęściej ma swój początek w krtani, czyli strukturze, która zlokalizowana jest nieco wyżej. Możliwy jest także rozwój schorzenia z poziomu gardła, zatok, a nawet oskrzeli. Stan zapalny najczęściej jest wynikiem infekcji o podłożu wirusowym lub bakteryjnym. Niezwykle rzadko choroba obejmuje wyłącznie tchawicę, czyli ma charakter izolowany. Jest to związane przede wszystkim z lokalizacją i anatomią struktury – zwężeniem w górnej części, a następnie rozgałęzieniem na oskrzela.
Zapalenie tchawicy może mieć charakter przewlekły lub ostry. Znacznie niebezpieczniejszy dla pacjenta jest ten pierwszy. Przedłużający się stan zapalny może wynikać z nadmiernej ekspozycji na pewne czynniki, w tym przede wszystkim dym papierosowy, pyły zawieszone w powietrzu i opary substancji chemicznych i o potencjalne toksycznym. Co więcej, negatywnie na górne drogi oddechowe wpływa długotrwałe przebywanie w klimatyzowanych i ogrzewanych pomieszczeniach.
Przyczyny rozwoju zapalenia tchawicy
Przyczyn rozwoju zapalenia tchawicy może być wiele. W przypadku ostrej postaci choroby, za rozwój objawów odpowiedzialne są najczęściej wirusy, głównie adenowirusy, rinowirusy, paragrypy, grypy i RSV. Znacznie rzadziej przyczyna tkwi w kolonizacji bakterii atypowych, w tym Mycoplasma pneumoniae i Chlamydia pneumoniae.
Do zakażenia patogenem dochodzi na drodze kropelkowej, poprzez kontakt z wydzielinami osoby chorej (np. kaszel lub katar). Chorobotwórczy wirus lub bakteria może również bytować na powierzchniach (np. w miejscach publicznych). W związku z tym duże ryzyko stanowi nie tylko bezpośredni kontakt z zakażonym, ale nawet dotykanie tych samych przedmiotów.
Należy podkreślić, że zapalenie tchawicy jest znacznie bardziej niebezpieczne dla małych dzieci niż dla osób dorosłych. Jest to związane z anatomią górnych dróg oddechowych i znacznie cięższym przebiegiem infekcji. Wówczas najczęściej stan zapalny obejmuje również krtań i oskrzela. Co więcej, do 6. roku życia jednocześnie rozwija się tzw. krup, czyli podgłośniowe zapalenie krtani. Rozwój krupu prowadzi do zwężenia światła krtani, co w konsekwencji powoduje utrudnienie swobodnego przepływu powietrza. Takie patologiczne zjawisko daje typowe objawy w postaci świstu krtaniowego i tzw. szczekającego kaszlu. Dziecko może jednocześnie oddychać znacznie szybciej i głębiej.
Objawy zapalenia tchawicy
Objawy zapalenia tchawicy mogą z początku nie być specyficzne i często przypominają zwykłe przeziębienie. Warto doprecyzować też, że symptomy towarzyszące postaci przewlekłej różnią się od tych, które manifestują się podczas zakażenia ostrego.
Objawami ostrej postaci zapalenia tchawicy są:
- kaszel i chrypka – na początkowym etapie rozwoju choroby jest suchy, świszczący i dudniący. Z czasem jednak może przemienić się w mokry,
- ból gardła,
- trudności w oddychaniu, duszności,
- uczucie osłabienia i szybsza męczliwość,
- gorączka.
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalny...
Podczas inhalacji intensywnie nawilża i łagodzi stany zapalne dróg oddechowych.
Rozrzedza gęsty i lepki śluz dzięki fizycznemu i mechanicznemu działaniu zawartych w nim składników...
Przeznaczony do nebulizacji w celu poprawienia komfortu oddychania. Intensywnie nawilża.
3% roztwór soli przeznaczony do nebulizacji, w celu poprawienia komfortu oddychania. Udrożnia.
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu.
Roztwór do inhalacji, zmniejsza mokry kaszel i gęsty katar. Udrożnia i nawilża.
W większości przypadków rozwój stanu zapalnego w obrębie tchawicy jest konsekwencją infekcji gardła i krtani, która następnie przechodzi również na oskrzela. W związku z tym, objawy charakterystyczne dla zapalenia tchawicy mogą pojawić się dopiero po upływie ok. 5 dni od momentu zakażenia określonym patogenem.
Objawami przewlekłej postaci zapalenia tchawicy są:
- suchy kaszel,
- duszności,
- zmęczenie,
- apatyczność.
Diagnostyka i leczenie zapalenia tchawicy
Do rozpoznania zapalenia tchawicy dochodzi na podstawie badania podmiotowego (wywiadu lekarskiego) uzupełnionego dodatkowo testami serologicznymi, mikrobiologicznymi oraz obrazowymi (rezonans magnetyczny klatki piersiowej, tomografia komputerowa, bronchoskopia). Lekarz powinien również wykonać diagnostykę różnicową w celu wykluczenia zapalenia płuc czy też oskrzeli. Często stosowaną praktyką jest również wykonanie oceny saturacji krwi (wysycenia jej tlenem).
Sposób leczenia zapalenia tchawicy uzależniony jest od przyczyny jej rozwoju. Od tego, czy za rozwój choroby odpowiedzialne są wirusy, czy bakterie, zależy rodzaj wdrożonej farmakoterapii. W przypadku infekcji bakteryjnej konieczne jest zweryfikowane szczepu odpowiedzialnego za manifestację choroby i dobranie antybiotyków, głównie makrolidów. Jeżeli jednak za zapalenie tchawicy odpowiadają wirusy, to leczenie jest typowo objawowe. Leczenie trwa przeciętnie od 5 do 14 dni.
Chorzy na zapalenie tchawicy przyjmują również leki o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Powszechnie stosuje się także substancje aktywne, które rozrzedzają zalegającą w drogach oddechowych wydzielinę.
W ciężkich przypadkach – np. na skutek niewydolności oddechowej, pacjent poddawany jest hospitalizacji.
Inhalacje i leczenie domowe
Wspomagająco w leczeniu zapalenia tchawicy stosuje się także inhalacje. Ich celem jest nie tylko optymalne nawilżenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych, ale także ich oczyszczenie i upłynnienie zalegającej wydzieliny.
Do inhalacji/nebulizacji można zastosować m.in.:
- sól morską z ektoiną,
- roztwór soli hipertonicznej (3% NaCl),
- roztwór soli hipertonicznej z dodatkiem kwasu hialuronowego,
- roztwór soli hipertonicznej z dodatkiem ektoiny,
- roztwór N-acetylocysteiny i soli hipertonicznej (3% NaCl).
Ponadto nie wolno zapominać o zapewnieniu optymalnej wilgotności w pomieszczeniach (między 40% a 60%), a także przyjmowaniu odpowiedniej ilości płynów (minimum 2,5-3 litrów dziennie).
Lider wśród preparatów do nebulizacji (inhalacji). Zawiera ektoinę. Wspomaga leczenie stanów zapalny...
Podczas inhalacji intensywnie nawilża i łagodzi stany zapalne dróg oddechowych.
Rozrzedza gęsty i lepki śluz dzięki fizycznemu i mechanicznemu działaniu zawartych w nim składników...
Przeznaczony do nebulizacji w celu poprawienia komfortu oddychania. Intensywnie nawilża.
3% roztwór soli przeznaczony do nebulizacji, w celu poprawienia komfortu oddychania. Udrożnia.
0,9% roztwór soli fizjologicznej o szerokim zastosowaniu.
Roztwór do inhalacji, zmniejsza mokry kaszel i gęsty katar. Udrożnia i nawilża.
Źródła:
- Burton LV, Lofgren DH, Silberman M. Bacterial Tracheitis. 2023 Jun 30. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 29262085.
- DeBlasio D, Real FJ. Tracheitis. Pediatr Rev. 2020 Sep;41(9):495-497. doi: 10.1542/pir.2019-0181. PMID: 32873566.
- Ohnishi H, Arakawa Y, Anabuki K, Yokoyama A. Tracheitis Associated with COVID-19. Intern Med. 2023 Jun 1;62(11):1697-1698. doi: 10.2169/internalmedicine.1350-22. Epub 2023 Mar 22. PMID: 36948623; PMCID: PMC10293006.